و درجهء آن مصالح را يا خود اسلام بيان كرده كه اين در چه درجه است ، آن در چه درجه ، يا اگر بيان نكرده ما به حكم دليل عقل مىتوانيم بفهميم كه اين در چه درجه است ، آن در چه درجه . پيغمبر فرمود : اذَا اجْتَمَعَتِ الْحُرْمَتانِ طُرِحَتِ الصُّغْرى لِلْكُبْرى وقتى كه دو امر محترم - به صورت واجب باشد يا به صورت حرام - در يك جا جمع شد ، كوچكتر را به خاطر بزرگتر بايد رها كرد . در مواردى كه حرمتها با يكديگر مىجنگند ، تزاحم پيدا مىكنند ، يعنى امر داير است ميان دو حكمى كه اسلام دارد و ما عملًا بايد يكى از آن دو حكم را رها كنيم تا حكم ديگر را حفظ كنيم ، اينجا وظيفهء مجتهد است كه تشخيص صحيح داشته باشد ، مهمتر را بگيرد و مهم را رها كند . اسمش را « اهمّ و مهم » مىگذارند . ميان مهم و اهمّ ، اهمّ را بگيرد و مهم را رها كند . خطر اجتهادهاى سوء هم در همين جا پيدا مىشود . چه بسا مجتهدى كه مهم را از اهمّ تشخيص نمىدهد ، اهمّ را رها كند مهم را بگيرد ؛ گاهى واجب را رها كند مستحب را بگيرد و گاهى حرامى را رها كند و مكروهى را بگيرد . يكى از انحرافات بزرگى كه در جامعهء مسلمين رخ مىدهد و رخ داده همين است . شعرى از قديم هست كه مىگفتند : . . . از جانب شير خدا آورده‌ايم * ترك واجب كرده‌ايم سنت بجا آورده‌ايم گاهى در جامعه - وقتى كه تربيتش غلط باشد - حساسيتهايى براى بعضى مستحبها به وجود مىآيد كه مردم واجبهايشان را ترك مىكنند ، به سنت مىچسبند و گاه حساسيتهايى نسبت به برخى مكروهها پيدا مىشود كه مردم صدها حرام را فداى يك مكروه مىكنند . آنهايى كه متصدى تربيت صحيح جامعه هستند بايد مراقب اين امور باشند . فرض كنيد ما مىخواهيم يك زيارت مستحب سيدالشهداء برويم . بگذريد از اين مطلب - عقيدهء شخصى من هم اين است - كه همان زيارت سيدالشهداء ممكن است در شرايط مخصوصى واجب هم بشود ( همين مثال را فقها ذكر كرده‌اند ) به حسب اينكه زمانى ارزش زيارت امام حسين و ارزش زنده كردن مكتب امام حسين آنقدر بزرگ مىشود كه به حد وجوب مىرسد ، ولى زمانى هم در حد يك مستحب عادى است . حال در وقتى كه در حد همان مستحب اصلى عادى است ، ما