بيست سالگى او مورد استفاده قرار گيرد ، در حالى كه جامه در طول بيست سال همان است كه بوده و تن كودك ماه به ماه و سال به سال رشد مىكند و بر ابعادش افزوده مىگردد ؟ ! . بايد اعتراف كرد كه مشكلى است و ارائهء راه حل صحيح آن چندان آسان نيست . اين مشكل آدمى را به ياد مشكلى مىاندازد كه فلاسفهء الهى تحت عنوان « ربط متغير به ثابت » و « ربط حادث به قديم » طرح كرده و راه حل آن را ارائه كرده‌اند . مشكل فلاسفه از آنجا پيدا مىشود كه علت متغير بايد متغير و علت ثابت بايد ثابت باشد و همچنين علت حادث بايد حادث و علت قديم بايد قديم باشد ، پس چگونه است كه همهء متغيرها و حادثهاى جهان در نهايت امر به يك علت ازلى غيرقابل تغيير منتهى مىگردد ؟ فلاسفه « رابطى » كشف كرده‌اند كه از وجهه‌اى ثابت و ازلى است و از وجهه‌اى متغير و حادث ، و معتقدند كه اوست پيونددهندهء متغيرها و حادثها به ذات قديم و كامل ازلى . اينجا طبعاً اين پرسش در ذهن مطرح مىشود كه آيا در مسئلهء « اسلام و مقتضيات زمان » نيز كه يك مسئلهء اجتماعى است پاى يك « رابط » در ميان است ؟ اگر چنين است ، آن رابط چيست و از چه مقوله‌اى است ؟ . حقيقت اين است كه در استدلال فوق دربارهء عدم امكان توافق ميان اسلام و مقتضيات زمان ، نوعى مغالطه به كار رفته است ، هم در ناحيهء اسلام و هم در ناحيهء مقتضيات زمان . اما از ناحيهء اسلام از آن نظر كه جاودانگى قوانين اسلام و نسخ ناپذيرى آن كه امرى قطعى و از ضروريات اسلام است با قابليت انعطاف كه امرى است مربوط به سيستم قانونگذارى اسلام و خود اسلام خود به خود با مكانيسم مخصوص كه از مختصات سيستم قانونگذارى اسلام است به وجود مىآورد ، يكى فرض شده است و حال اينكه اين دو تا كاملًا از يكديگر جدا هستند . قدرت شگرف جوابگويى فقه اسلامى به مسائل جديد هر دوره‌اى نكته‌اى است كه