بررسى نظريهء نسبيّت اخلاق إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ وَ إِيتاءِ ذِي الْقُرْبى وَ يَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ الْبَغْيِ « 1 » . بحثهاى دو سه شب پيش ما راجع به عدالت بود و خلاصهء حرف اين شد كه عدالت بر پايهء حق و استحقاق بنا شده است و عموم استحقاقهاى انسان هميشه ثابت و يكنواخت و مطلق است ، پس عدالت هم امرى مطلق است و نسبى نيست . امشب مىخواهم راجع به نسبيت اخلاق كه چند شب قبل اشاره‌اى به آن شد بحث كنم و بحث نسبيت در اخلاق و عدالت را خاتمه بدهم . عرض شد كه بعضى معتقدند كه اخلاق نسبى است ، بدين معنى كه چيزى را نمىتوان گفت كه براى همه وقت و براى همه جا اخلاقِ خوب است و نيز چيزى را نمىشود در همه وقت و همه جا اخلاق بد دانست . هر خُلقى در يك جا خوب است در جاى ديگر بد ، در يك زمان خوب است و در زمان ديگر بد . پس اخلاق امرى نسبى است و چون نسبى است نمىتواند يك دستورالعمل كلى و هميشگى و همه جايى داشته باشد ، بلكه در هر زمان دستور اخلاق بايد يك جور باشد . اين

--> ( 1 ) نحل / 90