ذكر نمىكرديم اصلًا كسى قبول نمىكرد كه حرفى بر خلاف حرف ارسطو وجود داشته باشد . ابن رشد كه اهل اندلس است ، جزء متعصبين نسبت به ارسطوست . او با ابن سينا دشمنى داشت براى اينكه ابن سينا در بسيارى از موارد از عقايد ارسطو پيروى نكرده و از خودش عقايد مستقل ابراز داشته است . اروپاييها مىگويند : « طبيعت را ارسطو شناساند و ارسطو را ابن رشد » چون ارسطو را ابن رشد به اروپاييها معرفى كرد ، زيرا آثار ارسطو را ابن رشد شرح كرد كه در قرن يازدهم و دوازدهم در اختيار اروپاييها قرار گرفت و يكى از مبادى تحول علوم جديد همين ترجمه‌هايى است كه از ناحيهء ابن رشد و ديگران شده است . ولى آيا ارسطو ، اين چهرهء اينچنين ، پايدار ماند ؟ خير ، آخرش زيرآب او را زدند . در خود مشرق زمين افرادى پيدا شدند كه با آن همه احترامى كه براى ارسطو قائل بودند بسيارى از عقايد او را خراب كرده ، افكار ديگرى بجاى آن گذاشتند ؛ در مغرب زمين بيشتر . آنچنان ارسطو شكسته شد كه يك عده اصلًا راه اغراق و مبالغه را پيموده ، ارسطو را مسئول انحراف فكرى بشر دانستند و گفتند انحطاط علمى بشر از ارسطوست و ارسطو سير علمى بشر را دوهزار سال متوقف كرد . يعنى ارسطو منسوخ شد ، واقعاً الآن ارسطو يك شخصيت منسوخ شده است . شما هيچ عالمى از علماى معروف ، چه علماى اسلامى و چه غيراسلامى را پيدا نمىكنيد كه لااقل صدى هشتاد از آراء و عقايدش منسوخ نشده باشد . خود ابن سينا را مىبينيد كه نيمى از عقايد او كهنه شده است . دكارت منسوخ شده است ، حالا به افكار او مىخندند . وقتى كه انسان عُدّه شيخ طوسى را مىبيند و با رسائل شيخ انصارى مقايسه مىكند ، مىبيند عُدّه را فقط بايد در كتابخانه‌ها به عنوان آثار قديم نگهدارى كرد ، ديگر ارزش اينكه انسان آن را يك كتاب درسى قرار بدهد ندارد ، منسوخ است . شيخ صدوق همين‌طور ، محقق حلّى همين‌طور . شما نمىتوانيد يك نفر را پيدا كنيد كه كتاب او صددرصد زنده مانده باشد . مىبينيد علماى بعد حرفهايى زده‌اند كه حرفهاى قبلى ، خود به خود منسوخ شده است . نمىخواستند منسوخ كنند ولى شده است . اما در ميان افراد بشر چهره‌هايى هست منسوخ نشدنى ، كهنه نشدنى ، چهره‌هايى كه در تمام زمانها افراد را جذب مىكنند .