عرض كردم . اسلام اولًا مىگويد بدن مؤمن احترام دارد « 1 » . شما مىگوييد تشريح چيزى است كه پيشرفت علم طب متوقف به آن است ، شناختن بسيارى از امراض و معالجه‌ها فرع بر اين است كه يك بدن تشريح بشود . مىگوييم خود اين موضوع ( طب ) هم از نظر اسلام جزء واجبات كفايى است . همان‌طور كه تدفين يك ميّت از واجبات كفايى است ، فرا گرفتن علم طب هم از واجبات كفايى است . بايد در ميان مردم افرادى باشند كه متخصص علم طب باشند و هر عملى كه كشف يك بيمارى و يا يك دارو متوقف بر آن است ، به حكم مقدمهء عمل واجب ، واجب مىشود . بنابراين از نظر اسلام ، ما در اينجا دو واجب داريم . دانشجو بايد بداند اگر مسلمان است ، دارد يك واجب كفايى را انجام مىدهد . يك وقت ممكن است با تشريح كردن بدن غير مؤمن ، منظور علم طب را عملى كرد . اينقدر اجنبى هست كه آنها قانع مىشوند كه جنازه‌شان را در اختيار طب قرار بدهند . در اين صورت برويد از بدن غير مسلمانها - كه دربارهء آنها اين اشكال وجود ندارد - بياوريد تشريح كنيد و حاجت علم طب را برآوريد . اگر بگويند خير ، آنها بدنهايشان را در اختيار ما نمىگذارند يا واقعاً در دسترس ندارند ، مىگوييم از نظر اسلام آيا پيشرفت علم طب مهمتر است يا احترام بدن مؤمن ؟ مىگوييم البته پيشرفت علم طب مهمتر است . آنوقت بايد اين كوچكتر را فداى بزرگتر كرد . البته در اينجا يك ريزه كارىهايى هست كه يك نفر مجتهد مىتواند آنها را بررسى كند . از يكى از علماى معاصر اين سؤال را كرده بودند . اين‌طور جواب داده بود : اگر ما فرض كنيم بدن غيرمسلمان به قدر كافى در دسترس نيست و هرچه هست بدن مسلمان است ، در اينجا باز ميان بدنهاى مسلمان فرق مىكند . يك وقت هست يك مسلمانى شخصيتش جزء شعارهاى دينى است ، بدن او احترام بيشترى دارد ، همان طورى كه زنده‌هاى مسلمانان همه يك احترام ندارند . آيا احترام آيت اللَّه بروجردى مساوى بود با احترام يك مسلمان عادى ؟ نه ، بى احترامى به آن مرد بى احترامى به عموم مسلمين است چون او رئيس مسلمين است ، سمبل مسلمين است . مسلماً بدن او هم احترام بيشترى دارد . اگر فرض كنيم هزارها بدن مسلمان

--> ( 1 ) البته هر بدنى را بايد دفن كرد ولو بدن كافر باشد . اگرچه بدن كافر غسل و اين تجهيزات را ندارد ولى بايد آن را دفن كرد ، نبايد لاشه‌اش را رها كرد .