معناى اين است كه احتياجات واقعى در [ طول ] زمان تغيير مىكند ؛ آنوقت احتياجى كه بشر در هر زمان دارد ، يك نوع تقاضا مىكند . مىدانيد كه محور فعاليت بشر احتياج است ؛ يعنى خدا انسان را در اين دنيا با يك سلسله احتياجات واقعى آفريده است . بشر به خوراك احتياج دارد ، به پوشاك احتياج دارد ، به مسكن ، كشاورزى ، خياطى ، تجمل ، حمل و نقل ، مسافرت ، علم آموختن ، وسايل فنى و . . . احتياج دارد . احتياج هم شوخى بردار نيست ؛ يعنى عملًا انسان اجبار دارد كه به دنبال احتياجات برود و از احتياجات پيروى كند . اگر نكند ، زمان حدش مىزند . در اين‌جور موارد است كه اگر كسى بخواهد نام جبر زمان را ببرد ، برده است . يك سلسله از احتياجات بشر است كه ثابت و لايتغير است . بشر بايد به روح خودش نظام بدهد ، دستورالعمل اخلاقى بدهد و اينها در همهء زمانها يك جور است . بشر بايد به اجتماع خودش نظمى بدهد . آن نظام كلى در تمام زمانها يكى است . بشر بايد به رابطه‌اى كه با خداى خودش دارد نظمى بدهد و اين در تمام زمانها يك جور است . همچنين است در مورد بعضى ارتباطاتى كه بشر با مخلوقات ديگر نظير زمين ، درخت و حيوانات دارد . انسان بر گياههاى دنيا چه حقى دارد ؟ گياهها بر انسان چه حقى دارند ؟ اينها احتياجات ثابت و لايتغير است . ولى انسان براى تأمين همين احتياجات ، به يك سلسله ابزار و وسايل نياز دارد . وسايل در هر عصر و زمانى فرق مىكند ، چون وسايل در ابتكار خود بشر است . دين به وسيله ( البته مشروع ) كارى ندارد . دين هدف را معين مىكند و راه رسيدن به هدف را ، اما تعيين وسيلهء تأمين احتياجات در قلمرو عقل است . عقل كار خودش را به تدريج تكميل مىكند و هر روز وسيلهء بهترى انتخاب مىكند ، و بشر به حكم قانون اتمّ و اكمل ( به قول علامه طباطبايى ) مىخواهد از هر راه كه ساده‌تر و كم خرج‌تر باشد به هدف خودش برسد . در جايى كه احتياج انسان به وسيله عوض مىشود ، يعنى وسيله‌اى كه امروز مورد احتياج است فردا كه تكميل شد ديگر مورد احتياج واقع نمىشود ، بايد تقاضاى زمان تغيير كند . اين‌جور چيزها واقعاً تقاضاى زمان است . اين تقاضاست كه صِرف پديده و پسند زمان نيست ، احتياج واقعى حكم مىكند . هيچ احتياج واقعى نيست كه اسلام جلو آن را گرفته باشد . اسلام جلو هوس را گرفته است . در وقتى كه تراكتور پيدا شده اگر كسى بگويد من با گاوآهن شخم