مرتضى مطهرى
121
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
مقام مقدس ديگرى هست كه پيغمبر علاوه بر پيامبرى و رسالت ، داراى آن مقام هم هست . اينكه عرض مىكنم مقدس است ، معنايش اين است كه اين مقام بايد از ناحيهء خدا به او رسيده باشد كه بتواند در ميان مردم پيامبر باشد . آن مقام ، مقام قضاوت و داورى ميان مردم است . قضاوت هم مقامى است كه بايد از ناحيهء خدا به كسى داده شود كه بتواند در ميان مردم داورى كند . داورى يعنى مردم از لحاظ حقوق اجتماعى اختلاف پيدا مىكنند ، مقامى بايد در اجتماع باشد كه احقاق حق بكند ؛ يعنى به آن موضوع رسيدگى كند و طبق قانون خاصى رأى و حكم بدهد . پيغمبر از ناحيهء خدا ، تنها پيغمبر نبود ، بلكه قاضى هم بود . هم پيغمبر بود و هم قاضى . اينها فى حد ذاته قابل تفكيك است . قضاوت هم خود يك مقام مقدس ديگرى است . قاضى را هم بايد خدا تعيين كرده باشد . اين آيهاى كه در قرآن است : فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً « 1 » مربوط به مقام قضاوت رسول اكرم است نه مقام پيامبرى او . معناى آيه اين است كه مردم بايد در مقابل قضاوت تو تسليم بشوند ، يعنى اينجور نباشند كه وقتى نزد تو مىآيند توقع داشته باشند كه تو جانب آنان را بگيرى . مثلًا دو نفر هر دو مسلمان ، اما يك نفر مسلمان با سابقه ، مسلمان مهاجر ، مسلمانى كه مال و زن و بچهء خودش را گذاشته و آمده ، و يك نفر كه تازه اسلام آورده ، در يك موضوع اختلاف دارند ، نزد تو مىآيند . احتمالًا آن مسلمانى كه سابقهء زيادى دارد توقع دارد كه پيغمبر جانب او را بگيرد . يا يك نفر مسلمان و يك نفر غيرمسلمان كه در پناه مسلمين است و با مسلمين پيمان دارد ، در يك موضوع مالى اختلاف پيدا مىكنند ، خدمت پيغمبر مىآيند . يك وقت ممكن است اين مسلمان توقع داشته باشد كه پيغمبر جانب او را بگيرد . اين ايمان نيست . ايمان آنگاه ايمان است كه وقتى پيغمبر را حَكَم قرار دادند ، داور و قاضى قرار دادند ، در مقابل حكم او تسليم بشوند . اين آيه مربوط به قضاوت پيغمبر است . مقام مقدس سومى پيغمبر دارد كه آن را هم خدا براى او معين كرده است و خدا هم بايد معين كند و آن ، مقام حكومت است . پيغمبر حاكم مردم بود ، سائس مردم بود ؛ يعنى مدير اجتماع بود ، ولىّ امر اجتماع بود . پيغمبر حكومت تشكيل داد .
--> ( 1 ) نساء / 65