مرتضى مطهرى
94
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
كتب تراجِم مىخوانيم كه فلان شخص كتابى در « صلوة » و فلان شخص ديگر كتابى در « اجاره » و سومى كتابى در « نكاح » نوشته است . از اين رو در دورههاى بعد نيز كه جوامع فقهى ( يعنى كتب جامع همه دوره فقه ) نوشته شد ابواب فقه هركدام تحت عنوان « كتاب » ياد مىشود . رسم بر اين است كه بجاى اينكه بنويسند « باب الصلاة » يا « باب الحج » مىنويسند « كتاب الصلاة » يا « كتاب الحج » . اكنون ما ابواب و رئوس مسائل فقهى را به ترتيب شرايع محقق حلّى و به نقل از آن كتاب ذكر مىكنيم . عبادات محقق ده كتاب عبادات را به اين ترتيب ذكر مىكند : 1 . كتاب الطهارة . طهارت بر دو قسم است : طهارت از خُبث يا آلودگيهاى ظاهرى و جسمى و عارضى ، و طهارت از حَدَث يعنى آلودگى معنوى طبعى . طهارت از خبث عبارت است از تطهير بدن يا لباس يا چيز ديگر از امور ده گانهاى كه اصطلاحاً « نجاسات » خوانده مىشوند از قبيل : بول ، غايط ، خون ، منى ، ميته و غيره ؛ و طهارت از حدث عبارت است از وضو و غسل و تيمم كه شرط عبادات از قبيل نماز و طواف است و با يك سلسله اعمال طبيعى مانند خواب ، ادرار ، جنابت و غيره باطل مىشود و بايد تجديد شود . 2 . كتاب الصلاة . در اين كتاب درباره نمازهاى واجب يعنى نمازهاى يوميه ، نماز عيدين ، نماز ميت ، نماز آيات ، نماز طواف و نمازهاى نافله يعنى نمازهاى مستحبى از قبيل نوافل يوميه و غيره ، و درباره شرايط و اركان و مقدمات و موانع و قواطع و خلل نماز ، و همچنين درباره انواع نماز از قبيل نماز حاضر و نماز مسافر يا نماز فرادى و نماز جماعت و يا نماز اداء و نماز قضاء به تفصيل بحث مىشود . 3 . كتاب الزكوة . زكات نوعى پرداخت مالى است شبيه به ماليات كه به نُه چيز تعلق مىگيرد : طلا ، نقره ، گندم ، جو ، خرما ، مويز ، گاو ، گوسفند ، شتر . در فقه درباره شرايط تعلق زكات به اين امور نُه گانه و درباره مقدار زكات و درباره مصرف آن كه به چه مصارفى بايد برسد بحث مىشود . در قرآن زكات غالباً همرديف نماز ذكر مىشود . در قرآن از مسائل زكات فقط مصارف آن توضيح داده شده است آنجا كه مىفرمايد :