درس دوم : تاريخچه فقه و فقهاء ( 1 ) همچنانكه در درسهاى پيش يادآورى كرده‌ايم يكى از مقدمات آشنايى با يك علم اين است كه شخصيتها و صاحبنظران معروف آن علم كه عقايد و آرائشان در آن علم مورد توجه است و همچنين تأليفات و آثار و كتب مهمى كه در آن علم نگاشته شده است و مورد استناد و نقل واقع مىگردد مورد شناسايى قرار گيرد . علم فقه - يعنى فقه مدوّن كه در آن كتاب تدوين و تأليف شده است و آن كتب هم اكنون نيز موجود است - سابقه هزار و صد ساله دارد ؛ يعنى از يازده قرن پيش تا كنون بدون وقفه حوزه‌هاى تدريسى فقهى برقرار بوده است ؛ استادان ، شاگردانى تربيت كرده‌اند و آن شاگردان به نوبه خود شاگردان ديگرى تربيت كرده‌اند تا عصر حاضر ، و اين رابطه استاد و شاگردى قطع نشده است . البته علوم ديگر مانند فلسفه ، منطق ، رياضيات ، طب سابقه بيشترى دارند و كتابهايى از زمانهاى دور تر در اين علوم در دست است ، ولى در هيچ يك از آن علوم شايد نتوان اينچنين حيات متسلسل و متداومى كه بدون وقفه و لاينقطع رابطه استاد و شاگردى در آن محفوظ باشد نشان داد . فرضاً هم در علم ديگرى وجود داشته باشد منحصر به جهان اسلام است ؛ يعنى تنها در جهان اسلام است كه علوم ، سابقه حياتى متسلسل و منظم هزارساله و بيشتر دارند كه وقفه‌اى در بين حاصل نشده