اگر آن طبيعت متعلَّق تكليف قيد خاص نداشته باشد مطلق است و اگر قيد خاص براى آن در نظر بگيريم مقيد است . مثلًا در مثالى كه قبلًا ذكر كرديم به پيغمبر اكرم امر شده كه هنگام اخذ زكات از مسلمين به آنها دعا كن و درود بفرست ( صَلِّ عَلَيْهِمْ ) . اين دستور از آن نظر كه مثلًا با صداى بلند باشد يا آهسته ، در حضور جمع باشد و يا حضور خود طرف كافى است ، مطلق است . اكنون مىگوييم اگر دليل ديگرى از قرآن يا حديث معتبر نداشته باشيم كه يكى از قيود بالا را ذكر كرده باشد ما به اطلاق جملهء « وَ صَلِّ عَلَيْهِمْ » عمل مىكنيم ، يعنى آزاديم كه به هر صورت بخواهيم انجام دهيم . ولى اگر دليل ديگرى معتبر پيدا شد و گفت كه مثلًا اين عمل بايد با صداى بلند باشد و يا بايد در حضور جمع و در مسجد باشد ، در اينجا مطلق را حمل بر مقيد مىكنيم يعنى آن دليل ديگر را مقيِّدِ ( به كسر ياء ) اين جمله قرار مىدهيم . نام اين عمل « تقييد » است . مبحث مفاهيم كلمه « مفهوم » در اصطلاح در مقابل « منطوق » است . فرض كنيد شخصى مىگويد : « اگر همراه من تا خانه من بيايى من فلان كتاب را به تو مىدهم . » اين جمله در حقيقت يك جمله است به جاى دو جمله : الف . اگر همراه من تا خانه من بيايى من آن كتاب را مىدهم . ب . اگر همراه من تا خانه من نيايى آن كتاب را نمىدهم . پس در اينجا دو رابطه وجود دارد : رابطه مثبت و رابطه منفى . رابطه مثبت ميان همراهى كردن و كتاب دادن در متن جمله آمده و مورد تلفظ و نطق قرار گرفته است . از اين رو آن را « منطوق » مىگويند . ولى رابطه منفى به لفظ نيامده و متعلَّق نطق قرار نگرفته است اما عرفاً از چنين جمله‌اى فهميده مىشود . از اين رو آن را « مفهوم » مىخوانند . ما در بحث حجيت خبر واحد خوانديم كه اصوليون از آيه شريفه « نبأ » كه مىفرمايد : انْ جائَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَأٍ فَتَبَيَّنوا ( اگر فاسقى خبرى براى شما آورد درباره‌اش تحقيق كنيد و تحقيق نكرده ترتيب اثر ندهيد ) حجيت خبر واحد را در صورتى كه راوى عادل باشد استفاده كرده‌اند .