سيدمرتضى برادر سيدرضى است كه جامع نهج البلاغه است . سيدمرتضى در اواخر قرن چهارم و اوايل قرن پنجم هجرى مىزيسته است . وفاتش در سال 436 واقع شده است . سيدمرتضى شاگرد متكلم معروف شيعه شيخ مفيد ( متوفّا در سال 413 ) است و شيخ مفيد شاگرد شيخ صدوق معروف به ابن بابويه ( متوفّا در سال 381 ) است كه در شهر رى مدفون است . پس از سيد مرتضى شخصيت معروفى كه در علم اصول كتاب نوشت و آراء و عقايدش سه چهار قرن نفوذ فوق العاده داشت شيخ ابوجعفر طوسى ( متوفّا در سال 460 ) است . شيخ طوسى شاگرد سيدمرتضى است و مقدارى هم درس شيخ مفيد را درك كرده است . حوزه نجف كه حدود هزارسال از عمر آن مىگذرد وسيله اين مرد بزرگ تأسيس شد . كتاب اصول شيخ طوسى به نام عُدّة الاصول است . شخصيت ديگرى كه كتاب و آرائش در اصول معروف شد صاحب معالم است . وى نامش شيخ حسن است و پسر شهيد ثانى صاحب شرح لمعه است . كتاب معالم از كتب معروف علم اصول است و هنوز هم مورد استفاده طلاب علوم دينيه است . صاحب معالم در سال 1011 هجرى درگذشته است . يكى ديگر از اين شخصيتها مرحوم وحيد بهبهانى است كه در سال 1118 متولد شده است و در سال 1208 درگذشته است . اهميت مرحوم وحيد بهبهانى يكى در اين است كه شاگردان بسيار مبرّزى با ذوق فقاهت و اجتهاد تربيت كرد از قبيل سيد مهدى بحرالعلوم ، شيخ جعفر كاشف الغطاء ، ميرزا ابوالقاسم گيلانى معروف به ميرزاى قمى و عده‌اى ديگر . ديگر اينكه مبارزه‌اى پيگير با گروه اخباريين كه در آن زمان نفوذ زيادى داشته‌اند كرد و شكست سختى به آنها داد . پيروزى روش فقاهت و اجتهاد بر روش اخباريگرى تا حد زيادى مديون زحمات مرحوم وحيد بهبهانى است . يكى ديگر از اين شخصيتها كه علم اصول را جلو برد مرحوم ميرزا ابوالقاسم گيلانى قمى سابق الذكر است كه شاگرد وحيد بهبهانى بود و معاصر با فتحعليشاه و فوق العاده مورد احترام او بوده است . كتاب قوانين الاصول كه سالها در حوزه‌هاى علميه قديم تدريس مىشد و اكنون نيز مورد استفاده است و كم و بيش تدريس مىشود اثر اين مرد بزرگ است . در صدساله اخير مهمترين شخصيت اصولى كه همه را تحت الشعاع قرار داده و