علم اصول را وارد مرحله جديدى كرد استاد المتأخرين حاج شيخ مرتضى انصارى است . اين مرد بزرگ در سال 1214 در دزفول متولد شد و پس از تحصيل مقدمات علوم اسلامى و قسمتى فقه و اصول به بلاد مختلف عراق و ايران در جستجوى علماى صاحبنظر مسافرتها كرد و استفاده‌ها نمود و بالاخره رحل اقامت در نجف افكند و در سال 1266 كه صاحب جواهر فوت كرد مرجعيت شيعه به او محول شد و در سال 1281 درگذشت . آراء و نظريات او هنوز محور بحث است . كسانى كه بعد از او آمده‌اند همه پيرو مكتب او هستند . هنوز مكتبى كه مكتب شيخ انصارى را به كلى دگرگون كند به وجود نيامده است ، ولى شاگردان مكتب او آراء و نظريات زيادى براساس همان مكتب آورده‌اند كه احياناً نظر او را نسخ كرده است . شيخ انصارى دو كتاب معروف دارد ، يكى فرائد الاصول كه در علم اصول است و ديگر مكاسب كه در فقه است و هر دو هم اكنون از كتب درسى حوزه‌هاى علوم دينيه است . در ميان شاگردان مكتب شيخ انصارى از همه معروفتر و مشخصتر مرحوم آخوند ملامحمد كاظم خراسانى صاحب كفاية الاصول است . آراء و نظريات مرحوم آخوند خراسانى همواره در حوزه‌هاى علمى مطرح است . اين مرد بزرگ همان است كه فتوا به مشروطيت داد و در برقرارى رژيم مشروطه ايران سهم بسزايى دارد و نامش در كتب تاريخ مشروطه ايران همواره برده مىشود . وى در سال 1329 هجرى قمرى درگذشت . بعد از مرحوم آخوند خراسانى نيز آراء و افكار جديد در علم اصول زياد پيدا شده است و برخى از آنها فوق العاده از دقت نظر و موشكافى برخوردار است . در ميان علوم اسلامى هيچ علمى به اندازه علم اصول « پويا » و متغير و متحول نبوده است و هم اكنون نيز شخصيتهاى مبرزى وجود دارند كه در اين علم صاحبنظر شمرده مىشوند . علم اصول ، نظر به اينكه سروكارش با محاسبات عقلى و ذهنى است و موشكافى زياد دارد ، علمى شيرين و دلپذير است و ذهن دانشجو را جلب مىكند . براى ورزش فكرى و تمرين دقت ذهن در رديف منطق و فلسفه است . طلاب علوم قديمه دقت نظر خود را بيشتر مديون علم اصول مىباشند .