درس اول : مقدمه موضوع بحث ما در اين بخش كلياتى دربارهء « علم اصول » است . فقه و اصول دو علم به هم وابسته مىباشند . وابستگى آنها به يكديگر - چنان كه بعداً روشن خواهد شد - نظير وابستگى فلسفه و منطق است . علم اصول به منزله مقدمه‌اى براى « علم فقه » است و لهذا آن را « اصول فقه » يعنى « پايه‌ها » و « ريشه‌ها » ى فقه مىنامند . نخست لازم است تعريف مختصرى از اين دو علم به دست دهيم . « فقه » در لغت به معنى فهم است اما فهم عميق . اطلاعات ما درباره امور و جريانهاى جهان دوگونه است . گاهى اطلاعات ما سطحى است و گاهى عميق است . از امور اقتصادى مثال مىآوريم . ما دائماً مشاهده مىكنيم كه كالايى در سالهاى پيش موجود نبود اكنون به بازار آمده است و برعكس يك سلسله كالاهاى ديگر كه موجود بود اكنون يافت نمىشود ، قيمت فلان كالا مرتب بالا مىرود و قيمت فلان كالاى ديگر فرضاً ثابت است . اين اندازه اطلاعات براى عموم ممكن است حاصل شود و سطحى است . ولى بعضى افراد اطلاعاتشان درباره اين مسائل عميق است و از سطح ظواهر به اعماق جريانها نفوذ مىكند و آنها كسانى هستند كه به ريشه اين جريانها پى برده‌اند ، يعنى