مىدانند كه چه جريانى موجب شده كه فلان كالا فراوان شود و فلان كالاى ديگر ناياب ، فلان كالا گران شود و فلان كالا ارزان ، و چه چيز موجب شده كه سطح قيمتها مرتب بالا رود ، تا چه اندازه اين جريانها ضرورى و حتمى و غيرقابل اجتناب است و تا چه اندازه قابل جلوگيرى است . اگر كسى اطلاعاتش در مسائل اقتصادى به حدى برسد كه از مشاهدات سطحى عبور كند و به عمق جريانها پى ببرد او را « متفقّه » در اقتصاد بايد خواند . مكرر در قرآن كريم و اخبار و روايات مأثوره از رسول اكرم و ائمه اطهار امر به « تفقّه » در دين شده است . از مجموع آنها چنين استنباط مىشود كه نظر اسلام اين است كه مسلمين اسلام را در همه شئون عميقاً و از روى كمال بصيرت درك كنند . البته تفقه در دين كه مورد عنايت اسلام است شامل همه شئون اسلامى است اعم از آنچه مربوط است به اصول اعتقادات اسلامى و جهان بينى اسلامى و يا اخلاقيات و تربيت اسلامى و يا اجتماعيات اسلامى و يا عبادات اسلامى و يا مقررات مدنى اسلامى و يا آداب خاص اسلامى در زندگى فردى و يا اجتماعى و غيره . ولى آنچه در ميان مسلمين از قرن دوم به بعد در مورد كلمه « فقه » مصطلح شد قسم خاص است كه مىتوان آن را « فقه الاحكام » يا « فقه الاستنباط » خواند و آن عبارت است از « فهم دقيق و استنباط عميق مقررات عملى اسلامى از منابع و مدارك مربوطه » . احكام و مقررات اسلامى درباره مسائل و جريانات به‌طور جزئى و فردى و به تفصيل درباره هر واقعه و حادثه بيان نشده است - و امكان هم ندارد ، زيرا حوادث و وقايع در بىنهايت شكل و صورت واقع مىشود - بلكه به صورت يك سلسله اصول ، كليات و قواعد بيان شده است . يك نفر فقيه كه مىخواهد حكم يك حادثه و مسئله را بيان كند بايد به منابع و مدارك معتبر - كه بعداً درباره آنها توضيح خواهيم داد - مراجعه كند و با توجه به همه جوانب نظر خود را بيان نمايد . اين است كه فقاهت توأم است با فهم عميق و دقيق و همه جانبه . فقها در تعريف فقه اين عبارت را به كار برده‌اند : هو العلم بالاحكام الشرعية الفرعية عن ادلتها التفصيلية يعنى فقه عبارت است از علم به احكام فرعى شرع اسلام ( يعنى نه مسائل اصول اعتقادى يا تربيتى بلكه احكام عملى ) از روى منابع و ادلّه تفصيلى . ( بعداً درباره اين منابع و مدارك توضيح خواهيم داد . )