مرتضى مطهرى

118

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

حكومت اسلامى ، قاتل وسيله اولياء ميت اعدام مىشود . ولى در خطاى محض قاتل اعدام نمىشود بلكه بايد به اولياء مقتول ديه بپردازد . 12 . كتاب الديات . ديه نيز مانند قصاص در مورد جنايات است و مانند قصاص حقى است براى مُجنىّ عليه ( و يا ورثه او ) بر جانى ، با اين تفاوت كه قصاص نوعى معامله به مثل است ولى ديه جريمه مالى است . احكام ديات نيز مانند احكام قصاص مفصل است . فقها در ذيل كتاب القصاص و كتاب الدّيات به مناسبت ، مسئله ضمانت طبيب و ضمانت مربّى ( مؤدِّب ) را طرح مىكنند . در مورد طبيب مىگويند : اگر طبيب حاذق نباشد و در معالجه‌اش اشتباه كند و منجر به قتل مريض شود ضامن است ، و اگر حاذق باشد و بدون اجازه مريض يا اولياء مريض معالجه كند و سبب مرگ مريض گردد باز هم ضامن است ، اما اگر حاذق باشد و با اجازه مريض يا ولىّ مريض دست به كار شود بايد قبلًا ذمّه خود را برى نمايد ، يعنى با مريض يا اولياء مريض شرط كند كه من حداكثر كوشش خود را خواهم كرد اما اگر احياناً منجر به مرگ مريض شد من متعهد نيستم . در اين صورت فرضاً منجر به مرگ مريض و يا نقص عضوى شود ضامن نيست . اما اگر شرط نكرده و دست به كار شود ، بعضى از فقها مىگويند ضامن است . مربّى و مؤدّب نيز اگر بدون هيچ ضرورتى كودك را بزند و منجر به قتل يا نقص عضو او بشود ضامن است . اگر واقعاً در شرايطى است كه ضرورت ايجاب مىكند كه كودك را تنبيه كند و اتفاقاً منجر به مرگ يا نقص عضوى او مىشود ، بايد قبلًا از اولياء كودك اجازه بگيرد والّا ضامن است .