مرتضى مطهرى

112

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

نمىشود . سگى كه وسيله آن سگ شكار مىشود بايد « معلَّم » ( به فتح لام ) يعنى تعليم يافته باشد . شكار با سگ تعليم نيافته حلال نيست ، همچنانكه شكار با حيوانات ديگر غير سگ نيز حلال نيست . در شكار با ابزار غير حيوانى شرط است كه آهن باشد و لااقل فلزى باشد و بايد تيز باشد كه با تيزى خود حيوان را از پا درآورد . پس شكار با سنگ يا عمود آهنى حلال نيست . در شكار و ذبح هر دو شرط است كه متصدى عمل مسلمان باشد و با نام خدا آغاز كند . شرايط ديگر نيز هست كه مجال ذكر آنها نيست . 2 . كتاب الاطعمة و الاشربة . « اطعمه » يعنى خوردنيها و « اشربه » يعنى آشاميدنيها . اسلام يك سلسله دستورات دارد در مورد استفاده از مواهب طبيعى از نظر خوردن و آشاميدن كه بايد آنها را آداب - ولى آداب لازم الاجراء - ناميد . صيد و ذباحه از اين قبيل بود و اطعمه و اشربه نيز از اين قبيل است . از نظر اسلام به‌طور كلى « طيّبات » يعنى امور مفيد و متناسب ، حلال و « خبائث » يعنى امور نامتناسب و پليد براى انسان حرام است . اسلام به بيان اين كلى قناعت نكرده است ، درباره يك سلسله امور تصريح كرده است كه از خبائث است و بايد اجتناب شود ، و يا از طيبات است و استفاده از آنها بلامانع است . اطعمه ( خوردنيها ) يا حيوانى است و يا غير حيوانى . حيوانى يا دريايى است و يا صحرايى و يا هوايى . از حيوان دريايى فقط ماهى حلال است آن هم ماهى فلس‌دار ، و حيوان صحرايى بر دو قسم است : اهلى و وحشى . از ميان حيوانات اهلى گاو ، گوسفند و شتر حلال گوشت است بدون كراهت ، و اسب و قاطر و الاغ حلال گوشت است ولى مكروه است . گوشت سگ و گربه حرام است . از حيوانات وحشى گوشت درندگان و همچنين گوشت حشرات حرام است ولى گوشت آهو ، گاو وحشى ، قوچ وحشى ، الاغ وحشى حلال است . گوشت خرگوش با اينكه درنده نيست طبق فتواى مشهور علما حرام است . پرندگان : گوشت انواع كبوترها ( كبك ، مرغابى ، مرغ خانگى و غيره ) حلال است . گوشت پرندگان شكارى حرام است . در مواردى كه شرعاً تصريح نشده به حلّيّت يا حرمت پرنده‌اى ، دو چيز علامت حرمت قرار داده شده است : يكى اينكه در حين پرواز بيشتر بالهاى خود را صاف نگه دارد . ديگر اينكه چينه دان يا سنگدان يا در پشت پا علامت برآمدگى خاص نداشته باشد .