مرتضى مطهرى

110

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

به نام پيغمبر يا امام يا قرآن شرعاً تعهدآور نيست ) ، ديگر اينكه آن كار جايز باشد ، پس سوگند براى انجام كارى كه حرام يا مكروه است بلااثر است و تعهدآور نيست . سوگند مشروع مثل اينكه سوگند ياد كند كه فلان كتاب مفيد را از اول تا آخر مطالعه كند و يا سوگند ياد مىكند كه روزى يك مرتبه دندان خود را مسواك كند . حِنْث يعنى تخلف سوگند مستلزم كفاره است . 11 . كتاب النذر . نذر نوعى تعهد شرعى است - بدون سوگند - براى انجام كارى . صيغه مخصوص دارد . مثلًا انسان نذر مىكند كه نافله‌هاى يوميه را بخواند و مىگويد : للَّه علىّ ان اصلّى النوافل كل يوم . در سوگند شرط بود كه مورد سوگند مرجوح نباشد يعنى حرام يا مكروه نباشد . عليهذا سوگند بر امر مباح مانعى ندارد . ولى در نذر شرط است كه متعلَّق نذر راجح باشد يعنى كارى باشد كه براى دين يا دنيا مفيد باشد . پس نذر براى امرى كه رجحانى ندارد و فعل و تركش على السّويّه است باطل است . فلسفه لزوم عمل به سوگند و وفاى به نذر اين است كه اين هر دو نوعى پيمان با خداست . همان‌طور كه پيمان با بندگان خدا بايد محترم شمرده شود ( اوْفوا بِالْعُقودِ ) « 1 » پيمان با خدا نيز بايد محترم شمرده شود . معمولًا افرادى سوگند مىخورند و يا نذر مىكنند كه به اراده خود اعتماد ندارند ، از راه سوگند يا نذر براى خود اجبار به وجود مىآورند تا تدريجاً عادت كنند و تنبلى از آنها دور شود . اما افراد قوىّ الاراده هرگز از اين طرق براى خود اجبار به وجود نمىآورند . براى آنها تصميمشان فوق العاده محترم است . همين كه اراده كردند و تصميم گرفتند ، بدون هيچ اجبار خارجى به مرحله اجرا درمىآورند .

--> ( 1 ) مائده / 1