مرتضى مطهرى

102

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

تلف شود و از بين برود و به اصطلاح ورشكست شود . ولى در جهان امروز بانكداران به صورت ربا منظور خود را عملى مىسازند و در نتيجه سود معين در هر حال مىبرند ، خواه عمليات تجارى يا كشاورزى يا صنعتى كه با آن سرمايه صورت مىگيرد سود داشته باشد و خواه نداشته باشد . فرضاً سود نداشته باشد ، عامل ( مباشر ) مجبور است ولو با فروختن خانه خود آن سود را تأمين نمايد . و همچنين در اين نظام هرگز سرمايه‌دار ورشكست نمىشود ، زيرا براساس نظام ربوى سرمايه‌دار سرمايه خود را در ذمّه عامل و مباشر به صورت قرض قرار داده است و در هر حال دين خود را مطالبه مىكند هرچند تمام سرمايه از بين رفته باشد . در اسلام استفاده از سرمايه به صورت ربا يعنى اينكه سرمايه‌دار پول خود را به صورت قرض به عامل و مباشر بدهد و دين خود را به علاوهء مقدارى سود در هر حال بخواهد اكيداً و شديداً ممنوع است . 10 . كتاب الوديعه . وديعه يعنى امانت ، به عبارت ديگر سپردن مالى نزد يك نفر و نايب گرفتن او از جانب خود براى حفظ و نگهدارى . وديعه به نوبه خود وظايف و تكاليفى براى « ودعىّ » يعنى كسى كه امانتدار است ايجاد مىكند ، همچنانكه او را در صورت تلف مال - اگر تقصيرى نكرده باشد - معاف مىدارد . 11 . كتاب العارية . عاريه اين است كه كسى مال شخصى را مىگيرد براى اينكه از منافع آن منتفع شود . عاريه و وديعه هر دو نوعى امانت مىباشند اما در وديعه انسان مال خود را به ديگرى مىدهد براى حفظ و نگهدارى و طبعاً او بدون اذن مالك حق هيچ گونه استفاده ندارد ، ولى عاريه اين است كه انسان از اول مال خود را به ديگرى مىدهد كه از آن بهره ببرد و بعد برگرداند . مثل اينكه كسى لباس خود را يا اتومبيل خود را يا ظروف خود را به ديگرى عاريه مىدهد . 12 . كتاب الاجاره . اجاره دو نوع است : يا به اين نحو است كه انسان منافع مال خود را در مقابل پولى كه آن را « مال الاجاره » مىنامند به ديگرى واگذار مىكند ، مثل اينكه انسان طبق معمول خانه يا اتومبيل و يا لباس خود را اجاره مىدهد ؛ و يا به اين نحو است كه انسان خود اجير مىشود يعنى متعهد مىشود كه در مقابل انجام عملى خاص نظير دوختن لباس ، اصلاح سر و صورت ، بنّائى و غيره مزدى دريافت نمايد . اجاره و بيع از يك جهت شبيه يكديگرند و آن اينكه در هر دو مورد معاوضه