مرتضى مطهرى
103
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
در كار است ، چيزى كه هست در بيع معاوضه ميان يك عين خارجى و پول است ، و در اجاره ميان منافع عين و پول است . عوضين را در بيع ، « مبيع » و « ثمن » مىنامند و در اجاره « عين موجره » و « مال الاجاره » . اجاره وجه مشتركى با عاريه دارد و آن اينكه مستأجر و مستعير هر دو از منافع استفاده مىكنند ، اما تفاوتشان در اين است كه مستأجر به حكم اينكه مال الاجاره مىپردازد مالك منافع عين است ولى مستعير مالك منافع نيست فقط حق انتفاع دارد . 13 . كتاب الوكالة . يكى از نيازهاى بشرى نايب گرفتن افراد ديگر است براى كارهايى كه او بايد به صورت عقد يا ايقاع انجام دهد . مثل اينكه شخصى ديگرى را وكيل مىكند كه از طرف او عقد بيع يا اجاره يا عاريه يا وديعه يا وقف و يا صيغه طلاق را جارى كند . آن كه به ديگرى از طرف خود اختيار مىدهد « موكِّل » و آن كه از طرف موكِّل به عنوان نايب برگزيده مىشود « وكيل » و نفس اين عمل « توكيل » ناميده مىشود . 14 . كتاب الوقوف و الصدقات . وقف يعنى اينكه [ انسان ] مال خود را از ملك خود خارج كند و خالص براى يك مصرف قرار دهد . در تعريف وقف گفتهاند : « تحبيس العين و تسبيل المنفعة » يعنى نگه داشتن عين و غير قابل انتقال كردن آن و آزاد ساختن منافعش . در اينكه در وقف قصد قربت شرط هست يا نه ، اختلاف است . علت اينكه « محقق » آن را در باب عقود ذكر كرده نه در باب عبادات اين است كه قصد قربت را شرط نمىداند . وقف بر دو قسم است : وقف خاص و وقف عام ، و هركدام احكام مفصلى دارد . 15 . كتاب السكنى و الحبس . سكنى و حبس شبيه وقفند با اين تفاوت كه در « وقف » عين مال براى هميشه حبس مىشود و ديگر قابل اينكه مالك شخصى پيدا كند نيست ، ولى « حبس » اين است كه [ شخص ] منافع مال خود را تا مدت معين براى يك مصرف خيريه قرار مىدهد و بعد از انقضاى مدت به صورت ملك شخصى در مىآيد ، و اما « سكنى » عبارت است از اينكه مسكنى را براى مدت معين براى استفاده يك مستحق قرار مىدهد و پس از انقضاى مدت مانند ساير اموال شخصى مالك اوّلى مىشود . 16 . كتاب الهِبات . هبه يعنى بخشش . يكى از آثار مالكيت اين است كه انسان حق دارد مال خود را به ديگرى ببخشد . هبه بر دو قسم است : معوَّضه و غير معوَّضه .