سال ، يا براى بعضى از ائمه اندكى كمتر : هزار و دويست و پنجاه سال ، هزار و دويست و شصت سال ، هزار و دويست و هفتاد سال - مىبينيد خلفايى نظير عبد الملك مروان ( از قبل از عبد الملك مروان تا عبد الملك مروان ، اولاد عبد الملك ، پسر عموهاى عبد الملك ، بنى العباس ، منصور دوانيقى ، أبو العباس سفّاح ، هارون الرشيد ، مأمون و متوكّل ) از بدنام‌ترين افراد تاريخند . در ميان ما شيعه‌ها كه قضيه بسيار روشن است ؛ حتى در ميان اهل تسنن ، اينها لجن‌مال شده‌اند . چه كسى اينها را لجن‌مال كرده است ؟ اگر مقاومت ائمهء اطهار در مقابل اينها نبود ، و اگر نبود كه آنها فسقها و انحرافهاى آنان را برملا مىكردند و غاصب بودن و نالايق بودن آنها را به مردم گوشزد مىنمودند ، آرى اگر اين موضوع نبود ، امروز ما هارون و مخصوصاً مأمون را در رديف قِدّيسين مىشمرديم . اگر ائمه ، باطن مأمون را آشكار نمىكردند و وى را معرفى كامل نمىنمودند ، مسلّم او يكى از قهرمانان بزرگ علم و دين در دنيا تلقى مىشد . بحث ما در موجبات شهادت امام موسى بن جعفر عليهما السلام است . چرا موسى بن جعفر را شهيد كردند ؟ اولًا اينكه موسى بن جعفر شهيد شده است از مسلّمات تاريخ است و هيچ كس انكار نمىكند . بنا بر معتبرترين و مشهورترين روايات ، موسى بن جعفر عليه السلام چهار سال در كُنج سياهچالهاى زندان بسر برد و در زندان هم از دنيا رفت ؛ و در زندان ، مكرر به امام پيشنهاد شد كه يك معذرت‌خواهى و يك اعتراف زبانى از او بگيرند ، و امام حاضر نشد . اين متن تاريخ است . امام در زندان بصره امام در يك زندان بسر نبرد ، در زندانهاى متعدد بسر برد . او را از اين زندان به آن زندان منتقل مىكردند ؛ و راز مطلب اين بود كه در هر زندانى كه امام را مىبردند ، بعد از اندك مدتى زندانبان مريد مىشد . اول امام را به زندان بصره بردند . عيسى بن جعفر بن ابى جعفر منصور ، يعنى نوهء منصور دوانيقى والى بصره بود . امام را تحويل او دادند كه يك مرد عيّاش كيّاف و شراب‌خوار و اهل رقص و آواز بود . به قول يكى از كسان او « اين مرد عابد و خداشناس را در جايى آوردند كه چيزها به گوش او رسيد كه در عمرش نشنيده بود . » در هفتم ماه ذى الحجهء سال 178 امام را به زندان بصره بردند ، و چون عيد قربان در پيش بود و ايام به اصطلاح جشن و شادمانى بود ، امام را در يك وضع بعدى ( از نظر روحى ) بردند . مدتى امام در زندان او بود . كم كم خود اين عيسى بن جعفر