كشت و شهرت دادند كه خوارج او را كشته‌اند ، و بعد هم خود عبد اللَّه و فرزندانش گرفتار و كشته شدند . اين بود جريان ابا و امتناع امام صادق عليه السلام از قبول خلافت . علت امتناع امام ابا و امتناع امام صادق تنها به اين علت نبود كه مىدانست بنى العباس مانع خواهند شد و آن حضرت را شهيد خواهند كرد . اگر مىدانست كه شهادت آن حضرت براى اسلام و مسلمين اثر بهترى دارد شهادت را انتخاب مىكرد همان طورى كه امام حسين عليه السلام به همين دليل شهادت را انتخاب كرد . در آن عصر - كه به خصوصيات آن اشاره خواهيم كرد - آن چيزى كه بهتر و مفيدتر بود رهبرى يك نهضت علمى و فكرى و تربيتى بود كه اثر آن تا امروز هست ؛ همان طورى كه در عصر امام حسين آن نهضت ضرورت داشت و آن نيز آنطور بجا و مناسب بود كه اثرش هنوز باقى است . جان مطلب همين‌جاست كه در همهء اين كارها ، از قيام و جهاد و امر به معروف و نهى از منكرها و از سكوت و تقيه‌ها ، بايد به اثر و نتيجهء آنها در آن موقع توجه كرد . اينها امورى نيست كه به شكل يك امر تعبدى از قبيل وضو و غسل و نماز و روزه صورت بگيرد . اثر اين كارها در مواقع مختلف و زمانهاى مختلف و اوضاع و شرايط مختلف فرق مىكند . گاهى اثر قيام و جهاد براى اسلام نافعتر است و گاهى اثر سكوت و تقيه . گاهى شكل و صورت قيام فرق مىكند . همهء اينها بستگى دارد به خصوصيت عصر و زمان و اوضاع و احوال روز ، و يك تشخيص عميق در اين مورد ضرورت دارد ؛ اشتباه تشخيص دادن زيانها به اسلام مىرساند . اوضاع اجتماعى عهد امام امام صادق عليه السلام در عصر و زمانى واقع شد كه علاوه بر حوادث سياسى ، يك سلسله حوادث اجتماعى و پيچيدگيها و ابهامهاى فكرى و روحى پيدا شده بود ، لازمتر اين بود كه امام صادق جهاد خود را در اين جبهه آغاز كند . مقتضيات زمان امام صادق عليه السلام كه در نيمهء اول قرن دوم مىزيست با زمان سيد الشهداء عليه السلام كه در حدود نيمهء قرن اول بود خيلى فرق داشت . در حدود نيمهء قرن اول در داخل كشور اسلامى براى مردانى كه مىخواستند به اسلام خدمت كنند يك جبهه بيشتر وجود نداشت و آن جبههء مبارزه با دستگاه فاسد