كليد شخصيت امام حسين عليه السلام ادعاى اينكه كسى بگويد من كليد شخصيت كسى مانند على يا حسين بن على را به دست آورده‌ام ، انصافاً ادعاى گزافى است و من جرأت نمىكنم چنين سخنى بگويم ، اما اين قدر مىتوانم ادعا كنم كه در حدودى كه من حسين را شناخته و تاريخچهء زندگى او را خوانده‌ام و سخنان او را - كه متأسفانه بسيار كم به دست ما رسيده است « 1 » - به دست آورده‌ام ، و در حدودى كه تاريخ عاشورا را - كه خوشبختانه اين تاريخ مضبوط است - مطالعه كرده و خطابه‌ها و نصايح و شعارهاى حسين را به دست آورده‌ام ، مىتوانم اين‌طور بگويم كه از نظر من كليد شخصيت حسين حماسه است ، شور است ، عظمت است ، صلابت است ، شدت است ، ايستادگى است ، حق‌پرستى است . سخنانى كه از حسين بن على عليه السلام نقل شده نادر است ولى همان مقدارى كه هست از همين روح حكايت مىكند . از حسين بن على پرسيدند : شما سخنى را كه با گوش خودت از پيغمبر شنيده باشى ، براى ما نقل كن . ببينيد انتخاب حسين از سخنان پيغمبر چگونه است ! از همين جا شما مىتوانيد مقدار شخصيت او را به دست آوريد . حسين عليه السلام گفت آنچه كه من از پيغمبر شنيده‌ام اين است : « انَّ اللَّهَ تَعالى يُحِبُّ مَعالِىَ الْامورِ وَ اشْرافَها وَ يُكْرِهُ سَفْسافَها » « 2 » خدا كارهاى بزرگ و مرتفع را دوست مىدارد ، از چيزهاى پست بدش مىآيد . رفعت و عظمت را ببينيد كه وقتى مىخواهد سخنى از پيغمبر نقل كند اينچنين سخنى را انتخاب مىكند ؛ در واقع دارد خودش را نشان مىدهد . از حسين عليه السلام اشعارى هم به دست ما رسيده است كه باز همين روح در آن متجلّى است : سَبِقَتِ الْعالَمينَ الَى الْمَعانى * بِحُسْنِ خَليقَةٍ وَ عُلُوِّ هَمِّهِ وَ لاحَ بِحِكْمَتى نورُ الْهُدى فى * لَيالٍ فِى الضَّلالَةِ مُدْلِهَمَّه يُريدُ الْجاحِدونَ لِيُطْفِؤُنَ * وَ يَأْبَى اللَّهُ الّا انْ يُتِمَّه « 3 »

--> ( 1 ) . علت اينكه مقدار كمى از سخنان حسين عليه السلام به دست ما رسيده اين است كه عصر اموى عصر اختناق و سانسور دربارهء على و فرزندان على بود و كسى جرأت نمىكرد كه با آنها تماس بگيرد و يا سخنى از آنها نقل كند . ( 2 ) . جامع الصغير ، ج 1 / ص 75 . ( 3 ) . بحار الأنوار ، ج 44 / ص 194 .