معنى حماسه كلمهء « حماسه » به معنى شدت و صلابت است و گاه به معنى شجاعت و حميّت استعمال مىشود . علماى شعرشناس ، منظومه‌هاى شعرى را از نظر محتوا يعنى از نظر نوع معنى و هدف شعر به اقسامى تقسيم مىكنند ؛ بعضى از منظومه‌ها را منظومه‌هاى غنايى ، بعضى را منظومه‌هاى حماسى ، بعضى را منظومه‌هاى وعظى و اندرزى ، بعضى را منظومه‌هاى رثايى و بعضى ديگر را منظومه‌هاى مدحى مىگويند . ديوان و غزليات حافظ ، غزليات سعدى و ديوان شمس تبريزى ، منظومه‌هاى غنايى است ؛ يعنى اگر چه هدف در اينها عرفان است ولى لااقل از نظر تشبيب ، زبانْ عاشقانه است ، سخن از حسن و بىاعتنايى محبوب است ، سخن از درد فراق و درازى شب فراق و كوتاهى ايام وصال است . فكر بلبل همه آن است كه گل شد يارش * گل در انديشه كه چون عشوه كند در كارش دلربايى همه آن نيست كه عاشق بكشند * خواجه آن است كه باشد غم خدمتكارش اين يك شعر غنايى است ، گرچه در آخر به يك معنى عرفانى بسيار لطيف و عالى مىرسد ، و حافظ هميشه اين‌طور است . در آخر همين شعر مىگويد : صوفى سر خوش از اين دست كه كج كرد كلاه * به دو جام دگر آشفته شود دستارش اشعار غنايى زياد است . شعر رثايى يا مرثيه كه براى بزرگان دين و ساير بزرگان دنيا و كسانى كه منشأ خير و بركتى بوده‌اند گفته شده است ، نوع ديگر شعر است . وقتى برامكه منقرض شدند ، شعرايى كه از دستگاه آنها استفاده مىكردند قصايدى در رثاى آنها گفتند . خود همين حافظ ، فرزند جوانش كه مىميرد با همان زبان مخصوص خودش مرثيه مىگويد : بلبلى خون دلى خورد و گلى حاصل كرد * باد غيرت به صدش خار پريشان دل كرد طوطيى را به هواى شكرى دل خوش بود * ناگهش سيل فنا نقش امل باطل كرد آه و فرياد كه از چشم حسود مه و مهر * در لحد ماه كمان‌ابروى من منزل كرد اشعار رثايى زياد است . مدح و ستايش هم كه الى ما شاء اللَّه ، خصوصاً تملّق و چاپلوسى .