فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلى وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةَ . » « 1 » . قرآن مىگويد بعضى از مردم راه ايمان و حق را تا وقتى مىروند كه منافعشان هم در آن راه تأمين بشود ، همين قدر كه ضرر ببينند به آن پشت مىكنند . اينها ايمان نيست . تعريف زهد جمله‌اى دارد مولاى متقيان على عليه السلام در نهج البلاغه در تعريف زهد كه ديگر بهتر از اين نمىشود گفت . تعريف زهد را از على بايد گرفت . مىفرمايد : « الزُّهْدُ كُلُّهُ بَيْنَ كَلِمَتَيْنِ مِنَ الْقُرْآنِ » « 2 » زهد در دو جملهء قرآن بيان شده ( يعنى زهد ، اين خشكه مقدس بازىها نيست ، زهد به روح انسان مربوط است ) آنجا كه در سورهء حديد مىفرمايد : « لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ » « 3 » اينكه برسيد به اين مرحله كه اگر دنيايى كه داريد از شما گرفته شد غمزده نشويد ، غم دنيا شما را نگيرد ، و اگر چيزى نداريد ، دنيا يك مرتبه به شما رو بياورد ، شادى زده نشويد ؛ و به عبارت ديگر اگر تمام دنيا در دست شماست ، چنانچه آن را از شما بگيرند تو همان آدم باشى كه هيچ چيز نداشته باشى ، و همهء دنيا را هم به تو بدهند تو همان آدم باشى . على زهد را همان چيزى تعريف مىكند كه امثال ماركس نمىتوانند در مورد بشر تصور كنند . آنها مىگويند اصلًا محال است بشر بتواند آنچنانكه على زهد را تعريف كرده زاهد باشد ، يعنى بشر آنچنان شخصيت عاليى داشته باشد كه ما فوق طبقات و منافع قرار بگيرد . ولى مكتب اسلام بر اين اساس است . مكتب اسلام يا به اصطلاح امروز امانيزم اسلام ، اصالة الانسان اسلام ، انسان راستين اسلام بر اين اساس است كه انسان مىتواند زاهد بشود اما نه آن زاهدهايى كه ما اسمشان را مىگذاريم زاهد ، بلكه زاهدى كه على تعريف كرده كه : « لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ » . . پس نتيجه اين شد كه سيره يعنى منطق عملى غير از منطق نظرى است ، و مىشود انسان على رغم شرايط اجتماعى و اقتصادى و موقعهاى طبقاتى مختلف

--> ( 1 ) حج / 11 . ( 2 ) نهج البلاغه ، حكمت 439 . ( 3 ) حديد / 23 .