( نمىگويد حالا كه اصلاح نتيجه نداد برويد در خانه‌تان بنشينيد ) به نفع آن كسى كه مظلوم است و عليه آن كسى كه بغى مىكند وارد جنگ بشويد . اين نصّ قرآن است . پس « ما به خانه مىنشينيم آخرت خودمان را حفظ مىكنيم دنيايمان را هم حفظ مىكنيم » حرف چرندى است . پس در اينجا پنج جناح وجود دارد : جناح على عليه السلام ، جناح معاويه ، جناح خوارج ، جناح اصحاب جمل و جناح اعتزاليون . آيا واقعاً جامعه از نظر نظامات اجتماعى به پنج گروه تقسيم شده بود كه بعد روبناى فكرى اينها اين‌جور شد و اينها چند گروه شدند ؟ نه ، اين‌طور نبود ، اينها را نمىشود با اين مسائل توجيه كرد . همين‌طور در زمان پيغمبر . در زمان پيغمبر نيز اينكه مردم سه گروه شدند : مؤمنين ، كافرين ، منافقين . . . - اين پنج گروه را با آن اصطلاحات ( مؤمن و مشرك و كافر و منافق ) چگونه مىتوانيم تطبيق دهيم ؟ استاد : احسنت ، اين بستگى به يك اعتقادى دارد . وقتى ما مىگوييم كفر ، اين شامل كفر به اللَّه هست ، شامل كفر به اليوم الاخر هم هست ، شامل كفر بما انزِلَ ( يعنى كفر به پيغمبر ) هم هست ( وَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ « 1 » ) و مطابق عقيده‌اى كه ما داريم ( اينجا ديد ما با ديد اهل تسنن فرق مىكند ) شامل كفر به امام هم هست چون ايمان به رهبر هم بايد باشد ، زيرا ايمان به امام و رهبر منصوص جزو اصول ايمانى است ، پس انكار امام هم يعنى از دست دادن يك ركن از اركان ايمان ، پس كفر است . بر اين اساس ، از اين پنج گروه آن سه گروهِ مقابل گروه مؤمن كافر بودند . خوارج شمشير به روى امام كشيده بودند و كفر به امام داشتند . اين خودش درجه‌اى از كفر است . اصحاب جمل و اصحاب معاويه نيز همين‌طور بودند . منتها بحث اين است كه آيا فقط سرانشان كافر بودند ولى اتباع ، مردم قاصر جاهلى بودند ؟ و شايد خوارج هم در ميان اتباعشان افراد جاهلى بودند . اگر آن طور باشد ، مردم قاصرى هستند چون ما يك گروه قاصر هم در قرآن داريم كه همان « الْمُسْتَضْعَفينَ الَّذينَ لا يَسْتَطيعونَ حيلَةً وَ لا يَهْتَدونَ سَبيلًا » « 2 » هستند . گفتيم كه قرآن گروهى از مستضعفين را قاصر مىنامد .

--> ( 1 ) بقره / 4 . ( 2 ) برگرفته از آيهء 98 سورهء نساء .