معنى « دين » . . . « 1 » وَ لا أَنا عابِدٌ ما عَبَدْتُّمْ . وَ لا أَنْتُمْ عابِدُونَ ما أَعْبُدُ . لَكُمْ دِينُكُمْ وَ لِيَ دِينِ « 2 » . بنابراين ما بايد ببينيم كه دين در اصطلاح خود قرآن به چه معنايى است . كلمهء « مذهب » مىدانيم يك كلمهء اختراعى است كه بعدها در عرف مسلمين پيدا شده و در اصطلاح قرآن كلمهء مذهب نيامده و ظاهراً در كلمات ائمه هم نيامده ؛ بعد از آنكه مسلمين به شاخه‌هاى متعددى منشعب شدند و مسلكهاى مختلف پيدا شد كلمهء « مذهب » اصطلاح شد : مذهبِ فلان كس ، مثل اينكه ما مىگوييم روش فلان كس ؛ روش اهل بيت يا ابوحنيفه . ولى كلمهء « دين » در خود قرآن آمده : لَكُمْ دِينُكُمْ وَ لِيَ دِينِ . پس اينجا بايد ديد كه دين چه معنى عامى دارد كه هم به دينِ آنها « دين » گفته مىشود و هم به دين اسلام . لابد يك معنى جامعى بايد داشته باشد . چهار معنى براى « دين » اين كتاب « 3 » كه آقاى عدالتى راهنمايى كردند براى دين چهار معنا ذكر كرده ، چه از لغت و چه از آيات قرآن . مدعى است كه لغت « دين » در چهار مورد به كار برده شده . يكى به معناى تسلط ، چيرگى ، فرمانروايى ، فرمان ، دستور و امثال اينها . مىگويد در زبان عرب وقتى مىگويند : « دانَ النّاسَ » يعنى بر مردم تسلط پيدا كرد . البته خود صيغهء « دين » را در هيچ جا ذكر نكرده‌اند ، مشتقاتى

--> ( 1 ) [ چند جمله‌اى از ابتداى اين جلسه روى نوار ضبط نشده است . ] ( 2 ) كافرون / 4 - 6 . ( 3 ) [ كتابى از ابوالعلاء مودودى . ]