به موسى داشتند و عملشان درست بود ، در حالى بودند كه مؤمن و عامل به عمل صالح بودند ، نه از آن جهت كه مستضعف بودند . - آيا اين آيه را هم مىشود دليل گرفت : وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ ؟ استاد : بله ، اين آيه را هم ذكر كرده‌ايم . حال برويم سراغ آيات ديگر قرآن ، ببينيم از آن آيات چه درمىآيد ؟ آيا ملاك ، ايمان و عمل صالح است يا استضعاف شدگى ؟ اگر در آيات ديگر - مثل همين آيه‌اى كه شما خوانديد و چندين آيهء ديگر - ديديم در همه جا قرآن تكيه‌اش روى ايمان و عمل صالح است و بعلاوه در جاهايى مستضعفين را محكوم مىكند ولى هيچ جا مؤمنين و عاملين صالح را محكوم نمىكند يعنى آنجا كه ميان « مستضعف » و « مؤمن و عامل به عمل صالح » تفكيك مىشود قرآن آن طرف را انتخاب مىكند نه اين طرف را ، اگر اين‌طور باشد پس معلوم مىشود كه قرآن در فلسفهء تاريخ روى ماديت تاريخى به آن شكل فكر نمىكند كه بگويد اولًا فقط مستضعفين‌اند كه مؤمن مىشوند و همهء صفات خوب به آنها اختصاص دارد و ثانياً سنت الهى كه بر پيروزى گروههايى بر گروههايى جارى است بر اساس استضعاف شدگى است كه جنبهء مادى مطلب است ، بلكه مىگويد بر اساس ايمان و عمل صالح است كه جنبهء معنوى است . پس تفسير معنوى از تاريخ مىشود نه تفسير مادى . آيات ديگر آيهء ديگر همين آيه‌اى است كه الآن خواندم : وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ( آل عمران آيهء 139 ) . آيهء وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ در سورهء نور است ، آيهء 55 . و همچنين آيهء آخر سورهء فتح كه آنجا راجع به حضرت رسول و مؤمنين مىفرمايد : مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ تَراهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَ رِضْواناً سِيماهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْراةِ وَ مَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ / فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوى عَلى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ