تغييراتى در ژن آنها پيدا شود كه در نسلهاى بعد اصلًا نسل عوض شود ، و اين خودش ممكن است حتى يك علت تصادفى هم داشته باشد نه اينكه مربوط به آن منطقه باشد ، همين‌طور كه در تكامل حيوانات مىگويند كه گاهى چند فرزند از يك جفت به وجود مىآيد ولى در ميان اينها به يك علت خاصى مىبينيد يكى داراى يك امتياز فوق العاده مىشود ، به‌طور جهش وار و ناگهانى تغييراتى در ژنهاى اصلى او پيدا مىشود كه بعد به كلى نسل او با نسلهاى خواهر و برادرهايش متفاوت مىشود . ممكن است كسى بر اين اساس ادعا كند - چنان كه افرادى مدعى بودند - كه خونها و نژادها متفاوت است ( البته اينها دليل ندارد ) . مثلًا اگر بگويند نژاد سفيد برتر از نژاد سياه است ، مىخواهند بگويند كه در آن اجداد خيلى قديمى نژاد سفيد تحولى در ژن آنها پيدا شده كه اين تحول در نژادهاى ديگر پيدا نشده است . بنابراين ممكن است ما اين نظريه را از نظريهء آب و هوا و منطقه جدا بدانيم . - ما تا به حال به چند مورد برخورده‌ايم كه اين نظريات را به علتش برگردانده‌ايم ، يعنى گفته‌ايم اين نظريه برمىگردد به نظريهء قبلى . ولى ممكن است بگوييم ما كارى نداريم كه اين نظريه به چه برمىگردد ، مىخواهيم بگوييم آنچه مؤثر است چيست ؟ مثلًا مىگوييم تحت هر شرايطى اگر نژاد آريايى به وجود بيايد تاريخ را پيش مىبرد ، يعنى عامل مستقيم تاريخ نژاد آريايى است ، حال تحت شرايط آب و هواى معتدله به وجود بيايد يا آب و هواى سردسير . استاد : فرض اين است كه تحت هر شرايطى به وجود نمىآيد . حرف او اين است كه مثلًا نژاد آريايى يعنى « نژاد ساخته شدهء اين منطقه » يعنى اگر شما همين نژاد را قبلًا گذاشته بوديد در منطقهء ديگرى ، اين ديگر اين نبود ، آن شده بود ، و اگر آن را گذاشته بوديد اينجا آن نبود ، اين شده بود ؛ نه اينكه مثلًا نژاد آريا نژادى است كه اگر در آفريقا هم زندگى كرده بود همين خصلتهاى فعلى را داشت . اگر در آنجا زندگى مىكرد خصلتهاى آفريقاييها را داشت . - بر مبناى اينكه هر چيزى علتى دارد ، هر نظريه‌اى هم علتى دارد . استاد : ما دربارهء علت نزديك و علت مباشر بحث مىكنيم . منتها اين علتها را كه در كنار يكديگر ذكر مىكنيم اگر يكى علت ديگرى باشد ديگر دومى عامل مستقلى نيست ، يعنى هر دو برمىگردد به يك نظريه . مثلًا نظريهء نژاد و نظريهء منطقه تقريباً هر دو به يك نظريه بر مىگردد و ديگر نمىتوانيم اينها را دو نظريهء جدا حساب كنيم ؛ چون كسانى هم كه مىگويند « منطقه » مقصودشان اين