نيست كه اگر گروهى را از يك جا به جاى ديگر ببرند - مثل كارى كه امثال نادر مىكردند ، يك دفعه يك كوچ دسته جمعى مىدادند - مثلًا مردمى را از عربستان به اين منطقه بياورند ، در ظرف يك يا دو سال فوراً خلق و خويشان عوض مىشود ؛ بسا هست چندين نسل بايد بگذرد تا [ خلق و خويشان ] عوض شود ( به شرط اينكه ازدواج نكنند ؛ اگر ازدواج كنند زودتر تغيير مىكنند ) يعنى آب و هوا تأثير تدريجى روى اقوام مىبخشد و چنين نيست كه يك تأثير دفعى داشته باشد . - راجع به اين مسأله‌اى كه فرموديد امكان دارد كه تصادفاً در يك ژن تغييراتى ايجاد شود ، بايد ببينيم كه از نظر علم ژنتيك مىتواند چنين چيزى باشد يا نمىتواند ؟ استاد : البته تصادف كه ما مىگوييم به همان معنايى است كه قبلًا عرض كرديم ، يعنى يك علت غير كلى ، يك علت شخصى و فردى . - يعنى بايد ببينيم آيا مىشود كه در شخصى كه در ژنهاى قبلى او شرايط يك جور بوده ، يك دفعه در ژن بعد از او تغييرات خاصى صورت بگيرد ؟ استاد : بله ، اين را كه مىگويند هست و تجربه هم نشان داده كه هست . - البته در خواص اصليش مىگويند نيست ولى در امور عرَضى امكان آن وجود دارد . استاد : در چى مثلًا ؟ - مثلًا تصادف ، شكل پا و دست و چشم و غيره را عوض نمىكند اما امكان دارد كه رنگ يا چهره را عوض كند . استاد : نه ، مثلًا گوسفند قره كل ، ابتدا از نژاد همين گوسفندهاى عادى است ولى يك وقت شما مىبينيد كه در يك زايش خاصى كه علم نتوانسته آن را تحت ضابطه در آورد ( لابد ضابطه‌اى دارد ) برّه‌اى به وجود مىآورد كه پوستش امتيازى دارد و با پوستهاى ديگر از زمين تا آسمان متفاوت است كه آن را گوسفند قره كل مىگويند .