3 پركسيس يا فلسفهء عمل [ بحث ما دربارهء ] « 1 » پركسيس يا فلسفهء عمل است كه ماركسيسم به آن متكى است . در جلسهء پيش مقدار زيادى دربارهء اين مطلب بحث شد . در اين جلسه در نظر داريم قسمتى از آنچه در جلسهء پيش گفته شد به‌طور جامعتر بحث كنيم . آنچه در آن جلسه گفته شد درواقع سه قسمت بود . يكى معنى فلسفهء عمل بودن ماركسيسم و در واقع توضيح اين فلسفه به نام « پركسيس » كه اينها چه مىگويند ، مقصودشان از فلسفهء عمل چيست ؟ دوم بحثى بود دربارهء اينكه فلسفهء عمل به اين معنا كه اينها مىگويند با حتميت تاريخى چگونه قابل جمع است ؟ يعنى اينها كه قائل به ضرورت و جبر تاريخ هستند آن هم جبر اقتصادى ، لازمهء جبر اين است كه ديگر عمل به عنوان يك امر اختيارى و يك امر برنامه پذير نقشى نداشته باشد . مثالهايى هم در جلسهء پيش ذكر كرديم . ما نمىخواهيم بحث اين قسمت حتميت تاريخى را تكرار كنيم ، مىخواهيم راجع به آن قسمت اول كه آنها مىگويند پركسيس يعنى فلسفهء عمل ، توضيح بيشترى بدهيم . ما حرف اينها را مىگوييم و حتى با بيانى مىگوييم كه خود اينها شايد به اين خوبى بيان نكرده باشند ؛ جامعتر از آنچه خود اينها گفته‌اند يا لااقل در اين كتاب آمده ذكر مىكنيم . گفتيم كه در منطق قديم و فلسفهء قديم - كه مبتنى بر آن منطق است - انديشه كليد انديشه است و لهذا منطق با اين جمله آغاز مىشود كه علم يا تصور است يا تصديق ، و هر كدام يا بديهىاند يا نظرى ، و ما تصورات نظرى را از تصورات بديهى به دست مىآوريم و تصديقات نظرى را از

--> ( 1 ) [ چند ثانيه‌اى از ابتداى نوار افتادگى دارد . ]