جهت است كه شاگرد مكتب بوعلى است نه شاگرد شخص او ، و على الظاهر نزد شاگردان بوعلى تحصيل كرده است . 4 . ابوحامد محمد بن محمدبن احمد غزالى طوسى ، اگرچه او را در رديف فلاسفه - به معنى مصطلح - شمردن صحيح نيست . او خود را فيلسوف نمىشمارد بلكه مخالف فلسفه و فلاسفه ( مخصوصاً ابن سينا ) است و فلسفه را نزد استاد نخوانده بلكه سه سال به مطالعهء فلسفه پرداخته ، سپس كتاب مقاصد الفلاسفه را نوشته و بعد تهافت الفلاسفه را كه از كتب مهم دورهء اسلامى است . ضد فلسفه در جهان اسلام زياد بوده‌اند ، اما هيچ كس به قدرت غزالى نبوده است . اگر به فاصلهء كمى افرادى نظير سهروردى و خواجه نصيرالدين ظهور نكرده بودند ، غزالى بساط فلسفه را برچيده بود « 1 » در عين حال نظر به اينكه نظريات منفى غزالى - و به ندرت نظريات مثبت او - نقشى در تحول فلسفه داشته است ، ما او را در رديف فلاسفه آورديم . معروفترين كتاب غزالى احياء علوم الدين است . كمتر كتابى در ميان مسلمين به اندازهء اين كتاب اثر گذاشته است . غزالى سرگذشت معروف و جالبى دارد . او در سال 450 متولد و در 505 درگذشته است . در اين طبقه ، از محمد شهرستانى و ابوحاتم مظفر اسفرازى و ميمون بن نجيب واسطى بايد نام برد ، ولى اولى بيشتر متكلم است تا فيلسوف و دو نفر ديگر بيشتر رياضى دان‌اند تا فيلسوف . طبقهء نهم 1 . شرف الدين محمد ايلاقى . شاگرد ابوالعباس لوكرى و عمرخيام بوده است . هم فيلسوف بوده و هم پزشك . گويند در جنگ قطوان در سال 536 كشته شد « 2 » . بعضى

--> ( 1 ) . براى اطلاع از تاريخ و انديشهء غزالى رجوع شود به كتاب غزالى نامه آقاى جلال همايى و كتاب فرار از مدرسه آقاى دكتر عبد الحسين زرين كوب ، استادان دانشگاه تهران . ( 2 ) . جزوهء آقاى احمدى ، نقل از متن عربى صوان الحكمه . ترجمهء فارسى اين متن كه نزد من است فاقد اين قسمت است ، ولى اين ترجمه به‌طور كلى بسيارى از قسمتها را حذف كرده ؛ در حقيقت تلخيص است نه ترجمهء كامل .