باغستانها سكنى مىگزيد و شاگردان همان جا از محضرش استفاده مىكردند . نواقص كار كندى را در منطق تكميل كرد . گويند فن تحليل و انحاء تعليميهء منطق را كه تا آن وقت در اختيار كسى نبود و يا ترجمه نشده بود ، فارابى به ابتكار خود افزود ، و همچنين صناعات خمس و موارد استفاده از هر صنعت را او مشخص ساخت . فارابى از افرادى است كه عظمتش از او شخصيتى افسانه‌اى ساخته است تا آنجا كه ادعا كرده‌اند او هفتاد زبان مىدانسته . او از افراد خودساخته است . استاد قابل توجهى نديده است . استاد او يوحنا بن حيلان بوده . منطق را نزد او آموخته است . متأخرين عموماً مىنويسند كه او ابتدا در بغداد نزد ابوبشر متى تحصيل كرد و سپس به حران رفت و نزد يوحنا بن حيلان به تحصيل منطق پرداخت « 1 » . ظاهراً مدرك اين نسبت ، سخن ابن خلكان است ؛ اوست كه چنين تصريحى كرده بدون اين كه مدركى نشان دهد . ولى از گفتهء ابن القفطى و ابن ابى اصيبعه معلوم مىشود كه فارابى معاصر ابوبشر بوده و شخصيتى ما فوق او در زمان خود او داشته است . ابن القفطى مىگويد : « و كان ابونصر معاصرا لابى بشر متى بن يونس الا انه كان دونه فى السن و فوقه فى العلم » يعنى فارابى با ابوبشر هم عصر بود ؛ از او به سال پايينتر و به علم بالاتر بود . قريب به همين است سخن ابن ابى اصيبعه . بعلاوه بسيار بعيد است كه فارابى پس از درك حوزهء ابوبشر متى و استفاده از او در بغداد ، به حران نزد يوحنا بن حيلان براى تحصيل منطق برود . خود فارابى فقط از يوحنا بن حيلان به عنوان معلم ياد كرده است . ابن القفطى مدعى است كه فارابى در بغداد نزد يوحنا تحصيل كرده است . فارابى در سال 257 ( شش سال بعد از تولد رازى و يك سال قبل از درگذشت كندى ) متولد شد و در سال 339 درگذشت . هشتاد و دو سال عمر كرد . فارابى فيلسوفى است مشائى و در عين حال خالى از مشرب اشراقى نيست ، چنان كه كتاب فصوص الحكم او حكايت مىكند . او در عين حال يك نفر رياضى دان و موسيقى دان درجه اول است . آراء سياسى و نظريات خاص دربارهء مدينهء فاضله

--> ( 1 ) . سه حكيم مسلمان ، ص 19 ؛ تاريخ علوم عقلى در اسلام ، ص 182 .