ابى اصيبعه و به تبع آنها در نامهء دانشوران « حركتين متساويتين » ضبط كرده‌اند كه البته غلط است ؛ صحيح همان است كه در الفهرست آمده است : « حركتين متضادتين » . 4 . ابوبشر ، متى بن يونس ( يونان ) نصرانى منطقى بغدادى . ابن النديم در الفهرست مىگويد يونانى است و اهل ديرقنى . ديرقنى مطابق آنچه در نامهء دانشوران مىنويسد همان ديرمرمارى است كه « اسكول مرمارى » ( مدرسهء مرمارى ) هم خوانده مىشود و در نزديك بغداد است . ابن النديم مىگويد : رياست منطقيين در عصر خودش به او منتهى شد ، و هم او مىگويد كه ابوبشر نزد ابراهيم قويرى و ابى احمد بن كرنيب و دو نفر ديگر به نام دوفيل ( روفيل - روبيل ) و بنيامين تحصيل كرده است . قبلًا نقل كرديم كه وى نزد يحيى مروزى نيز تحصيل كرده است . ابن ابى اصيبعه در ضمن شرح حال فارابى مىگويد : « ابوبشر متى ، ايساغوجى را نزد يك نصرانى ( ظاهراً همان بنيامين كه الفهرست نام برده است ) و قاطيغورياس ( مقولات ) را نزد روبيل و قياس را نزد ابويحيى مروزى آموخت » . ابوبشر ، هم مترجم بود و هم فيلسوف ولى در حقيقت منطقى بوده نه فيلسوف به اصطلاح عصر ما . كتب منطقى او و شروح او بر كتب منطقى ارسطو مدار تدريس و تعليم و تعلم محصلين بوده است « 1 » ابوبشر متى مطابق آنچه ابن القفطى نوشته است در سالهاى ميان 320 و 330 زنده بوده است . ابن ابى اصيبعه مىنويسد كه در سال 328 درگذشته است . اين كه در نامهء دانشوران مىنويسد وفات ابوبشر در سال 308 بوده است على الظاهر غلط نسخه است . 5 . ابونصر محمد بن محمد بن محمد بن طرخان فارابى . بى نياز از معرفى است . به حق او را « معلم ثانى » و « فيلسوف المسلمين من غير مدافع » لقب داده‌اند « 2 » . اهل تركستان است . معلوم نيست كه ايرانى نژاد است يا ترك نژاد . هم زبان تركى مىدانسته و هم زبان فارسى ، ولى تا آخر در جامه و زىّ تركان مىزيسته است . مردى بوده فوق العاده قانع و آزادمنش ؛ غالباً كنار نهرها و جويبارها و يا گلزارها و

--> ( 1 ) . رجوع شود به الفهرست ، ص 382 و التنبيه و الاشراف ، ص 105 و تاريخ الحكماء ، ص 323 و عيون الانباء ، ج 2 / ص 227 . ( 2 ) . تاريخ الحكماء ، ابن قفطى ، ص 277 .