زنجيرها را از دست و پاى قريب صدوچهل ميليون باز كرد ، به تودهء محروم حريت و آزادى داد . شمشير اسلام همواره بر فرق ستمگران به سود ستمكشان فرود آمده است و دست تطاول زورگويان را قطع كرده است . شمشير اسلام همواره در خدمت مظلومين و مستضعفين كشيده شده است : « وَ ما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ . » « 1 » . اسلام از ايران ثنويت و آتش پرستى و هوم پرستى و آفتاب پرستى را گرفت و به جاى آن توحيد و خداپرستى داد . خدمت اسلام به ايران از اين لحاظ بيش از خدمت اين دين به عربستان است ، زيرا جاهليت عرب تنها دچار شرك در عبادت بود اما جاهليت ايران علاوه بر اين ، گرفتار شرك در خالقيت بود . اسلام انديشهء خداى شاخدار و بالدار ، ريش و سبيل‌دار ، عصا به دست ، ردا بردوش ، مجعّدموى و داراى تاج كنگره‌دار را تبديل كرد به انديشهء خداى قيوم « 2 » ، برتر از خيال و قياس و گمان و وهم ، متعالى از توصيف « 3 » كه همه جا و با همه چيز هست و هيچ چيز با او نيست « 4 » ، هم اول است و هم آخر ، هم ظاهر است و هم باطن « 5 » ، او چشمها را مىبيند اما چشمها او را نمىبينند « 6 » اسلام توحيد را چه ذاتى و چه صفاتى و چه افعالى در پراوج‌ترين شكلش به ايرانى و غيرايرانى آموخت . اسلام اصل توحيد را پايهء اصلى قرار داد كه علاوه بر اينكه مبناى فلسفى دارد ، خود محرك فكر و انديشه است . اسلام خرافاتى از قبيل مصاف نه هزارسالهء اهورامزدا و اهريمن ، قربانى هزارسالهء زروان براى فرزنددارشدن ، و زاييده شدن اهريمن به واسطهء شك در قبولى قربانى و بجا افتادن نذر ، همچنين دعاهاى ديوبند ، تشريفات عجيب آتش پرستى ، غذا و مشروب براى مردگان بر بامها ، راندن حيوانات وحشى و مرغان در ميان آتش ، ستايش آفتاب و ماه در چهار نوبت ، جلوگيرى از تابش نور بر آتش ، منع دفن

--> ( 1 ) . نساء / 75 . ( 2 ) . « اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ » ، بقره / 255 . ( 3 ) . « سُبْحانَ رَبِّكَ رَبِّ الْعِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ » ، صافّات / 180 . ( 4 ) . « وَ هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ » ، حديد / 4 . ( 5 ) . « هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ » ، حديد / 3 . ( 6 ) . « لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ » ، انعام / 103 .