خود عمل خود را برگزيند ؛ يعنى داراى نيروى اختيار گرديد كه ما بين دو راه خطا و صواب هر يك را بخواهد انتخاب نمايد . » « 1 » البته در گاتاها كه يك سلسله مناجاتهاى منظوم است مطلب به اين صراحت كه جان ناس مىگويد نيست ؛ از بعضى آيات گاتاها همين مطلب استفاده مىشود و از بعضى آيات ديگر خلاف اينها ، و به همين جهت در اينكه همهء گاتاها از زردشت باشد ترديدى هست . خود آقاى جان ناس بالأخره مردد است كه واقعاً زردشت اهورامزدا را خالق « انگرامئنيو » ( اهريمن ) مىدانسته است و يا كاشف آن . لهذا مىگويد : « . . . نصوص كتب زردشتى دربارهء حد مسؤوليت اهورامزدا در مسألهء ايجاد روح شرير ( اهريمن ) بسيار مبهم و غيرمشخص است و معلوم نيست كه « انگرامئنيو » يعنى روان پليد هم از روز ازل با اهورامزدا متفقاً به وجودآمد يا آنكه اهورامزدا بعداً او را آفريده است . به عبارت ديگر ، آيا اهورامزدا روان ناپاك اهريمنى را خلق كرد يا آنكه « انگرامئنيو » موجودى بود پليد و مزدا او را كشف فرمود ، از اين رو هر جا كه خوبى بود بدى را در مقابل معين ساخت و هر جا كه روشنايى بود تاريكى را در برابرش پديدار نمود . » « 2 » جوزف گئر در كتاب دينهاى بزرگ مدعى است كه پس از آنكه زردشت به دربار گشتاسب در بلخ رفت و ميان او و دانايان دربار گشتاسب بحث و گفتگو شد ، از او پرسيدند : اين آفريدگار بزرگ كيست ؟ جواب داد : اهورامزدا پروردگار دانا و فرمانرواى بزرگ جهان . - تو برآنى كه او همهء چيزهاى جهان را آفريده است ؟ . - او هر چيز را كه نيكوست آفريده است ، زيرا اهورامزدا جز نيكويى به كارى توانا نيست . - پس زشتيها و پليديها ساختهء كيست ؟ . - زشتيها و پليديها را انگرامئنيو يعنى اهريمن بدين جهان آورده است .

--> ( 1 ) . تاريخ جامع اديان ، ص 306 - 308 . ( 2 ) . همان ، ص 308 .