مرتضى مطهرى
126
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
سطح قرار بگيرد » . فتواى ابوحنيفه عجيب است و علتش - همچنانكه خود اهل تسنن اعتراف دارند - كم اطلاعى ابوحنيفه از سيرت و سنت نبوى است . ولى از اينجا مىتوان فهميد كه در آن اعصار چيزى كه در ميان علماى مسلمين وجود نداشته تعصبات ملى است . داستانى شنيدنى در كتب فقه در اين مورد نقل مىشود كه از طرفى از تعصبات شديد عرب نسبت به غيرعرب حكايت مىكند و از طرف ديگر نمونهاى از پيروزى عجيب اسلام است بر تعصبات . مىنويسند : « سلمان فارسى دختر عمر را خواستگارى كرد . عمر با آنكه از بعضى تعصبات خالى نبود ، به حكم اينكه اسلام آن چيزها را الغا كرده پذيرفت . عبد اللَّه پسر عمر روى همان تعصب عربى ناراحت شد ، اما در مقابل ارادهء پدر چارهاى نداشت . دست به دامن عمرو بن العاص شد . عمرو گفت : چارهء اين كار با من . يك روز عمروعاص با سلمان روبرو شد و گفت : تبريك عرض مىكنم ، شنيدهام مىخواهى به دامادى خليفه مفتخر بشوى . سلمان گفت : اگر بناست اين كار براى من افتخار شمرده شود ، پس من نمىكنم و انصراف خود را اعلام كرد » . تشيع ايرانيان اكثريت مردم ايران از زمان صفويه به بعد شيعه شدند . البته در اين جهت نمىتوان ترديد كرد كه ايران از هر نقطهء ديگر براى بذر تشيع زمين مناسبترى بوده است . تشيع به اندازهاى كه در ايران تدريجاً نفوذ كرد در جاى ديگر نفوذ نكرد و هرچه زمان گذشته است آمادگى ايران براى تشيع بيشتر شده است . و اگر چنين ريشهاى در روح ايرانى نمىبود ، صفويه موفق نمىشدند كه با در دست گرفتن حكومت ، ايران را شيعه و پيرو اهل بيت نمايند . حقيقت اين است كه علت تشيع ايرانيان و علت مسلمان شدنشان يك چيز است : ايرانى روح خود را با اسلام سازگار ديد و گم گشتهء خويش را در اسلام يافت . مردم ايران كه طبعاً مردمى باهوش بودند و بعلاوه سابقهء فرهنگ و تمدن داشتند ، بيش از هر ملت ديگر نسبت به اسلام شيفتگى نشان دادند و به آن خدمت كردند .