فيروزآبادى از لغويين و زمخشرى از مفسرين و ابوعبيده و و اصل بن عطا از متكلمين . اكثريت علماى ايرانى و اكثريت تودهء مردم ايران تا قبل از صفويه سنى بوده‌اند . غلبهء اسلام بر تعصبات عجيب اين است كه ملل اسلامى غالباً پيرو فتواى علمايى بوده‌اند كه از نظر مليت با آنها مخالف بوده‌اند . مثلًا مردم مصر تابع فتواى ليث بن سعد بودند كه يك ايرانى بود ، ولى مردم ايران در قديم بيشتر تابع شافعى بودند كه عربى نژاد بود . بعضى از علماى ايرانى مانند امام الحرمين جوينى و غزالى طوسى تعصب شديدى له شافعى و عليه ابوحنيفهء ايرانى دارند . مردم ايران در دوره‌هاى بعدى شيعه شدند و امامت ائمهء اطهار عليهم السلام را پذيرفتند كه قرشى و هاشمى مىباشند . در فتواهاى علماى مذاهب گاهى چيزها ديده مىشود كه از نظر تعصبات ملى موجب حيرت مىشود ، يعنى قدرت و تسلط و غلبهء اسلام را بر اين تعصبات مىرساند . مسأله‌اى است در فقه در باب نكاح دربارهء « كفويت » ؛ يعنى آيا همهء نژادها از نظر ازدواج كفو يكديگرند ؟ در اينجا فتواى ابوحنيفهء ايرانى جلب توجه مىكند . ابوحنيفه مانند كسى كه دچار تعصب عربى باشد نظر مىدهد و مدعى مىشود عجم كفو عرب نيست ، عجم نمىتواند زن عرب بگيرد ، ولى ساير فقها ( از قبيل مالك بن انس با آنكه خود عرب است ) مىگويند خير ، عرب و عجم از اين نظر تفاوتى ندارد . سفيان ثورى نيز كه عرب است همين فتوا را مىدهد . علامهء حلّى از بزرگان فقهاى شيعه كه او نيز عرب است ، در كتاب تذكرة الفقهاء فتواى ابوحنيفه را نقل مىكند و مىگويد : « سخن ابوحنيفه نادرست است . در اسلام ، شريف علوى و كنيز حبشى برابر است » . مىگويد : « دليل اين مطلب اين است كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله ضباعة ، دختر عموى خود را به عقد مقداد بن اسود كندى درآورد كه سياه بود ، و وقتى كه به آن حضرت اعتراض كردند فرمود : « لِتَتَّضِعَ الْمَناكِحُ » ( 47 ) يعنى براى اينكه كفويت در يك