است كه با مداد رسم مىكنيم ؛ يعنى به صورت امر تدريجىّ الحدوث و دفعىّ البقا كه اجزايش با يكديگر اجتماع در وجود داشته باشند به طورى كه بتوان گفت اين جزء و آن جزء با هم در يك آنْ وجود دارد . حركت چنين نحوهء وجودى ندارد . اما نحوهء دومى كه براى امر متصلى كه در خارج وجود دارد مىتوان تصوير كرد اين است كه بگوييم به امتداد زمان وجود دارد ؛ به امتداد زمان ممتد است كه معناى آن اين است كه منطبق با زمان است . همان‌طور كه زمان پس و پيش دارد و يك كشش است حركت هم كشش ممتد به امتداد زمان است ؛ يعنى هر مرتبه‌اش در مرتبه‌اى از زمان وجود دارد نه اينكه جميع مراتبش در جميع زمانها وجود دارد و مثلًا جميع مراتبش در آنِ آخر وجود داشته باشد . وقتى مىگويند حركت قطعيه يك امر متصل ممتد است نبايد چنين تصور كرد كه يك امر متصل ممتد و كشش‌دار با تمام كشش و ابعادش همه با يكديگر اجتماع در زمان دارند . حركت بُعدى دارد به بعد زمان . ما اگر دو امتداد مكانى را بر يكديگر منطبق كنيم و مثلًا بگوييم پشت جلد اين كتاب با روى اين ضبط صوت بر يكديگر منطبق هستند معنى اين انطباق چيست ؟ آيا معنايش اين است كه تمام روى ضبط صوت بر تك تك اجزاى جلد اين كتاب منطبق مىشود ؟ چنين نيست ، بلكه معنايش اين است كه اجزاى اين بر اجزاى آن منطبق مىشود يعنى اولِ اين بر اول آن ، وسط اين بر وسط آن و آخر اين بر آخر آن انطباق مىيابند . حركت و زمان كه بر يكديگر منطبق مىشوند به اين صورت منطبق مىشوند ، نه اينكه تمام اجزاى حركت در تمام اجزاى زمان وجود دارد . هر جزئى از حركت در جزئى از زمان وجود دارد . شما در مورد اين شىء كه در حال حركت است مىگوييد آن كه وجود پيدا كرده كه معدوم است و آن هم كه وجود پيدا نكرده كه وجود پيدا نكرده است . مىگوييم آن كه وجود پيدا كرده است الآن معدوم است ولى در ظرف خودش موجود است . ظرفش كه « حالا » نيست ظرفش زمان ماضى است . ماضى در حال موجود نيست ولى ماضى در ماضى موجود است . اگر از ما بپرسند ديروز موجود است يا معدوم ، مىگوييم ديروز در امروز معدوم است ولى آيا ديروز در ديروز هم معدوم است ؟ نه ، ديروز در ديروز موجود است . حركتِ ديروز ما در امروز معدوم است ولى حركت ديروز در