مرتضى مطهرى

583

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

انسان ذهن خودتان را مورد بحث قرار مىدهيد و من هم در واقع انسان ذهن خودم را ، اما هم ذهن من قدرت دارد كه جنبهء « ذهن من بودن » را نبيند و هم ذهن شما ، آن وقت هر دو يكى مىشوند . بنابراين نظرى كه ايشان داده‌اند با اينكه نظر دقيقى است ولى در عين حال نظريهء درستى نيست . اعتبار و معتبَر هر دو يكى هستند . اين اولًا . ثانياً در مورد اين صفت لابشرطيت و به شرط شيئيت و به شرط لائيت از ايشان مىپرسيم : در حالى كه اعتبار و معتبر هر دو يكى است ولى ذهن اعتبار را از معتبر تجريد مىكند . از نظر اينكه ذهن تجريد مىكند آيا ذهن « اعتبار » را سه قسم مىداند : اعتبار لابشرط ، اعتبار به شرط لا و اعتبار به شرط شىء ؟ يا اينكه در حالت تجريد شده ، معتبر شما يا لابشرط است يا به شرط لا و يا به شرط شىء ؟ دومى است . پس باز هم برگشت به خود ماهيت . پس اين تقسيم واقعاً مال ماهيت است و اشكال در جاى خود باقى است . در اينجا يك نظريهء ديگرى هست كه مال خود ماست و ما اين را تا به حال منتشر نكرده‌ايم ( البته در يادداشتهاى درس منظومه كه در گذشته مىگفتم هست . اين‌جور حرفها را نمىتوان در مثل اصول فلسفه نوشت و جاى مناسب ديگرى هم نبوده تا بنويسم ) . اين نظريه را در جلسهء ديگرى طرح مىكنيم « 1 » .

--> ( 1 ) . - من مىخواستم بگويم كه تا اندازه‌اى كه حوصلهء جلسه ايجاب مىكند بفرماييد اهميت اين مسأله در علم اصول از چه قرار است . استاد : از نظر علم اصول آنها بحث مطلق و مقيد را مطرح مىكنند مىگويند موضوعات احكام يا مطلق است يا مقيد ، و يا مىگويند يا عام است يا خاص ، با فرقى كه بين عام و خاص ، و مطلق و مقيد هست . بحث در اين است كه آيا ما براى اطلاق مطلق دليل لازم داريم ، يا اطلاق مطلق دليل نمىخواهد و قيد دليل مىخواهد ؟ اگر گفتيم « انسان را دوست داشته باش » و ما مطلق را آن‌طور كه حاجى و امثال او مىگويند در نظر بگيريم : انسان مقيد به اطلاق و مطلق معنايش اين باشد : يك ماهيت مقيد به اطلاق ، پس اينجا احتياج به دو دليل داريم : يكى اينكه مىگوييد انسان را دوست بدار ، و ديگر اينكه مىگوييد انسان مطلق را دوست بدار . وقتى گفتيم انسان را دوست بدار ، مطلق بودنش را كه بيان نكرديم ، گفتيم انسان را دوست بدار ، پس مطلق بودن آن را هم بايد به دليل خاص به دست آوريم . - منظور مطلق انسان است يا انسان مطلق ؟ . استاد : مطلق انسان كه در اينجا مىگوييد با انسان مطلقى كه مىگوييد يكى است ، لفظ شما