موارد مناط حكم شما مردم ايران از آن حيث كه مردم ايران هستند نيست و لهذا به مردم زمان بعد صدق نمىكند و به مردم زمان قبل هم صدق نمىكند ، چون مناط حكم ، مردم فعلى ايرانند ، اين مردم خاصى كه الآن در ايران هستند . شما نه به دليل « مردم ايران بودن » بلكه به دلايل ديگرى ، مثلا از باب اينكه شما از اوضاع اجتماعى امروز ايران اطلاع داريد ، حكم مىكنيد كه مثلا وضع سواد يا وضع بهداشت در مردم ايران فعلا چنين است . اين مردم خاص به حكم يك سلسله شرايطى كه در اين زمان دارند اين حكم را دارند ، نه اينكه شما يك مناطى به حكم عقل به دست آورده‌ايد كه ايرانى چنين است . بلى ، شما اگر مثلا روى بعضى قواعد و ضوابط ( مثلا بر اساس شناخت مردم ايران به حكم نژاد ) چيزى به دست بياوريد و مثلا بگوييد كه مردم ايران يك مردمى هستند كه زود تغيير عقيده مىدهند ، يعنى ايرانى چنين است ، در اين صورت شما يك مناط به دست آورده‌ايد و حكم را بر روى همين مناط آورده‌ايد . مثلا ما گاهى مىگوييم كه ايرانى چنين است . آنجا كه مىگوييم ايرانى چنين است ، مىخواهيم حكم را روى ايرانى بما هو ايرانى ببريم و لهذا ديگر اين حكم نمىتواند فقط براى امروز صادق باشد كه وقتى بگوييم ايرانى چنين است ، كسى بگويد : آيا دو هزار سال پيش هم ايرانى چنين بود كه تو مىگويى ايرانى چنين است ؟ پس ايرانى چنين نيست . [ اگر اين حكم شامل ايرانيهاى گذشته نشود پس ] يك چيز ديگرى علت قضيه است ، نه اينكه ايرانى بودن ملاك باشد . در قضاياى حقيقيه حكم واقعا رفته است روى يك طبيعت كلى و نفس اين طبيعت از آن جهت كه اين طبيعت است ملاك اين حكم است ؛ يعنى اين حكم و اين محمول چسبيده است به خود اين طبيعت . اين محمول به منزلهء يك لازمى از اين طبيعت است . قهرا اين طبيعت ديگر فرق نمىكند ، هر جا و هر زمان كه محقق بشود اين حكم را دارد ، و لهذا روى افراد مفروض هم مىآيد ؛ يعنى اگر ما براى اين طبيعت فردى را فرض كنيم قهرا اين لازم براى آن فرد مفروض هم هست . مثلا قواعد و ضوابط علوم كه كليت دارد و ضابطه و قانون است ، از نظر اين آقايان همه از اين قبيل است . چه در علوم تجربى و چه در علوم غير تجربى در همه جا قضيه از اين قبيل است ، و لذا مىگويند آنچه در علوم معتبر است قضاياى حقيقيه است . اوضح مسائلش را مىتوانيد در باب مسائل فلسفى ، رياضى و منطقى پيدا كنيد . البته مسائل ساير علوم همچون پزشكى ، طبيعى ، فيزيك و شيمى هم از همين قبيل است .