نيست . حال مىآييم سراغ خود لفظ « متجانس » و لفظ « نامتجانس » . آيا خود لفظ « متجانس » متجانس است يا متجانس نيست ؟ لفظ « غير متجانس » چطور ؟ آيا متجانس است يا نامتجانس ؟ در لفظ « متجانس » اشكالى پيش نمىآيد . ولى در لفظ « غير متجانس » چطور ؟ لفظ « غير متجانس » آيا مصداق خودش هست يا مصداق خودش نيست ؟ اگر مصداق خودش باشد پس متجانس است ، يعنى غير متجانس نيست [ كه تناقض مىشود ] ، پس مصداق خودش نيست . و اگر مصداق خودش نباشد ، پس غير متجانس است [ پس مصداق خودش است . ] پس در آن واحد بايد اين لفظ هم مصداق خودش باشد و هم مصداق خودش نباشد . اين حالا يك بحثى است كه آنها به اين شكل طرح كرده‌اند . بحثى كه در ميان فلاسفهء ما طرح شده است [ به اين شكل نيست ؛ يعنى ] اين را نه به صورت يك تناقض اساسى و لا ينحل بلكه به صورت يك تناقض ظاهرى و تناقض حل شده طرح كرده‌اند . مثالى كه در اينجا ذكر كرده‌اند اين است كه مثلا ما مفاهيم را به دو قسم تقسيم كرده‌ايم و گفته‌ايم هر مفهوم ذهنى از اين دو حال خالى نيست ؛ يا قابل صدق بر كثيرين است كه آن را « كلى » مىناميم يا ممتنع الصدق بر كثيرين است كه آن را « جزئى » مىناميم . « مفهوم » با يك قيدى شده است : « مفهوم قابل صدق بر كثيرين » كه تعريف « كلى » است ؛ و با يك قيدى شده است ؛ « مفهوم غير قابل صدق بر كثيرين » كه تعريف « جزئى » است . اكنون سؤالى كه پيش مىآيد اين است كه خود مفهوم « قابل صدق بر كثيرين » كه خود يك مفهومى از مفاهيم است كلى است يا جزئى ؟ و نيز خود مفهوم « غير قابل صدق بر كثيرين » كلى است يا جزئى « 1 » ؟

--> ( 1 ) . در اينجا يك اشكال ديگرى هست كه اين اشكال را طرح نكرده‌اند ، ولى اشكالى است كه قابل طرح است و جواب هم دارد . اشكال اين است كه خود « مفهوم » كه مقسم كلى و جزئى است - يعنى « مفهوم » است كه تقسيم شده است به كلى و جزئى و « مفهوم » است كه يا كلى است و يا جزئى - خودش مفهومى از مفاهيم است . در اين مطلب شكى نيست كه خود همين « مفهوم » يعنى همين چيزى كه ما با لفظ « مفهوم » آن را بيان مىكنيم خودش يك مفهومى است ذهنى و مفهومى از مفاهيم است . و ما نمىتوانيم يك مفهوم را بگوييم نه كلى است نه جزئى ، چون هر مفهومى منحصرا بايد يكى از ايندو باشد ، هر مفهومى بايد يا كلى باشد يا جزئى . حالا سؤال اين است كه خود « مفهوم » كه مقسم است كلى است يا جزئى ؟ هر كدام كه باشد اشكال به وجود مىآيد و آن اشكال اين