حركت جوهرى هم انقلاب ذات هست ولى وجود ، يك وجود واحد است كه دائما ماهيتش تغيير مىكند ، در هر آن ماهيتى دارد غير از ماهيت قبلى و در هر آن ذاتى دارد غير از ذات قبلى و در هر آن تعريفى دارد غير از تعريف قبلى ، دائما ماهيت عوض مىكند « 1 » . البته اين حرف درست است و ما نوعى انقلاب ذاتى را بنابر اصالت وجود قبول مىكنيم ، ولى اين در جايى است كه وجود واحد سيّال داشته باشيم ، اما آنجايى كه دو وجود است ، وجود خارجى يك چيز است و وجود ذهنى چيز ديگر ، در اينجا ديگر حتى آن انقلاب ذات هم معنى ندارد . لذا اين نظريه هم مردود است . اين نظريات هيچكدامشان ارزش اينكه ما بخواهيم روى آنها بحث زيادى بكنيم ندارند . 5 . نظريهء محقق دوانى ( انكار مقدمهء چهارم ) نظريهء ديگر آمده است آن مقدمهء چهارم ما را كه علم از مقولهء كيف است انكار كرده است . مىگويد نه ، اين شما را گول نزند ، اينكه گفته‌اند علم از مقولهء كيف است اين تسامح در تعبير است . علم هميشه از مقولهء معلوم خودش است ، علم از مقولهء كيف نيست . اگر معلوم كيف باشد علم از مقولهء كيف است ، اگر معلوم اضافه باشد علم از مقولهء اضافه است . علم در اينكه داخل در چه مقوله‌اى باشد تابع معلوم خودش است و اگر ما اين حرف را قبول كنيم اشكالات به كلى حل مىشود . اين هم نظريهء محقق دوانى است . 6 . نظريهء صدر المتألّهين نظريهء ديگر در باب وجود ذهنى كه تا كنون نظريه‌اى روى نظريهء او نيامده است

--> ( 1 ) پس ملاك « اين همانى » چيست ؟ استاد : ملاك اين همانى وجود است .