وجود ذهنى بحث وجود ذهنى در حقيقت بخشى از بحث علم و ادراك و بحث شناخت و معرفت است . مباحث مربوط به ادراك و معرفت در كتب فلاسفهء ما در موارد متعدد و به طور متفرق ذكر شده و در واقع در بين ابواب مختلف پخش شده است . قسمتى از اين بحثها كه بخش ناچيزى از بحث علم و ادراك را شامل مىشود در باب مقولات ( يعنى معقولات اوليه ) مطرح مىگردد « 1 » . در آنجا وقتى كه مقولات را مىشمارند و به ده مقوله يا كمتر « 2 » يا بيشتر قائل مىشوند ، به مقولهء كيف كه مىرسند آن وقت كيف را تقسيم مىكنند به كيف جسمانى و كيف نفسانى و علم را از مقولهء كيف نفسانى مىدانند . اين يك بحثى است كه در آنجا مطرح مىشود از اين جهت كه مىخواهند ببينند علم از چه مقوله‌اى است و تحت چه مقوله‌اى در مىآيد . بحثى است كه در همين حدود ؛ همانطور كه به عنوان يك سلسله كيفيات نفسانى دربارهء اراده بحث مىكنند ، دربارهء لذت بحث مىكنند ، دربارهء الم بحث مىكنند ، در مورد علم نيز مسأله را مسلّم

--> ( 1 ) . بحث مقولات را بعضىها در منطق مىآورند و حتى بوعلى هم در منطق آورده است ولى بعدا به تدريج مقولات را از منطق خارج كرده‌اند و در فلسفه آورده‌اند . ( 2 ) . شيخ اشراق مقولات را كمتر از ده تا مىداند .