حاصل از تركيب عناصر با يكديگر است . ولى سخن در اين است كه آنجا كه اين مزاج و كيفيت متوسط به‌وجود مىآيد ، آيا عناصر صورت خودشان را از دست مىدهند يا حفظ مىكنند ؟ كداميك ؟ اختلاف نظر بوعلى و ملاصدرا در تركيب عناصر اتفاقاً اين از مسائلى است كه ميان بوعلى و ملاصدرا هم اختلاف است . بوعلى معتقد است كه عناصر صورت اولى خودشان را از دست نمىدهند ( در اينجا هم بدان اشاره مىكند ) مىگويد دليل مطلب اين است كه بعد از اينكه تركيب از بين‌رفت مىبينيم كه عناصر به حالت اوليه برمىگردند . اگر همين درخت را ببُرند كم‌كم تفاسد پيدا مىشود ، هوا برمىگردد و هوا مىشود ، آب برمىگردد و آب مىشود ، آتش و خاك هم برمىگردند و آتش و خاك مىشوند ، هر كدام سر جاى خودشان برمىگردند . به همين جهت است كه مجموع مواد عالم هيچ‌وقت كم و زياد نمىشود . براى اينكه مثلًا مقدارى از خاك اكنون به مركباتى كه در عالم هستند تبديل شده ، وقتى كه آن مركبات از بين بروند دوباره اين خاك به جاى خود برمىگردد . هوا و آب و آتش نيز چنين است . اما ملاصدرا معتقد است كه با آمدن مركب ، صورت عناصر از بين مىرود . ولى اين فرض شيخ روى نظر خودش است كه ارسطو هم ظاهراً چنين نظرى داشته است . پس [ ببينيم اين تركيبى كه در آن ، صورت عناصر باقى است ] استحاله است يا استكمال ؟ اينجا كه عناصر تركيب مىشوند و از تركيب آنها يك مركب به‌وجود مىآيد استكمال صورت نگرفته است ، زيرا يك چيز نيست كه مستكمل شده باشد ، چند چيز آمده‌اند و جمع شده‌اند و از مجموع آنها يك چيز به‌وجود آمده است ، نه اينكه يك شئ موجود كمالى پيدا كرده باشد . استحاله هم نيست ، زيرا اگر بگوييم استحاله است ، بايد قائل شويم كه صور عناصر زايل شده است ، ولى گفتيم كه بوعلى عقيده دارد كه در اين تركيبات صور عناصر زايل نمىشود . بنابراين تقسيم ارسطو از « كون شىء من شىء » شامل « كون المركب من‌العناصر » نشده است . اين هم باز ايراد ديگرى است كه بر بيان ارسطو گرفته شده است . معلوم مىشود كه اين ايرادها را قبلًا ديگران بر ارسطو گرفته‌اند كه بوعلى آنها را نقل مىكند و به اين ايرادها جواب مىدهد .