مىشوند . حال ، وقتى كه مركبى از تركيب عناصر پيدا مىشود چه حالتى رخ مىدهد ؟ آيا استحاله است ؟ استكمال است ؟ و يا شق سومى ؟ فرض كنيد كه به همان حساب قدما آب و خاك و هوا و آتش در يك جا جمع شوند و طلا درست شود ، آهن درست شود ، مادهء گياهى درست شود . اين مركبى كه ما الآن داريم ، مثلًا درختى كه الآن داريم از عناصر مختلفى تشكيل شده ، عناصر مختلفى تركيب شده‌اند تا اين درخت به‌وجود آمده است . سؤال اين است كه اين عناصر الآن در چه حالى هستند ؟ آيا در عين حفظ صورت خود صورت جديدى را پذيرفته‌اند ؟ آيا صورتِ فوق صورت به خود گرفته‌اند ؟ آيا در اين درخت ، هم صورت آبى و صورت هوائى و صورت آتشى و صورت خاكى وجود دارد و هم يك صورت درخت كه همان نفس ناميهء درخت است بر اين صورتها عارض شده است و آن صورتها به حال خود باقى هستند ؟ [ يك فرض اين است كه صورت آن عناصر باقى است . ] فرض ديگر اين است كه در هنگام تركيب ، آن صورتها زايل مىشوند و الآن ديگر نه آبى وجود دارد ، نه خاكى ، نه آتشى و نه هوايى ؛ صورتهاى عنصرى و طبيعتهاى عنصرى زايل شده و صورت مركب به جاى آنها نشسته است . بنا بر فرض دوم مادهء عناصر در بدن ما وجود دارد نه خود عناصر . خودِ عناصر ، يعنى صورت و طبيعت عناصر و آنكه منشأ اثر در عناصر است ، زايل شده و به جاى آن يك صورت جديد آمده است . كداميك از اين دو نظريه [ صحيح ] است ؟ قدر مسلم اين است كه مىگويند [ بر اثر اين تركيب ] « مزاج » پيدا مىشود . در حصول مزاج كسى ترديد ندارد . مزاج يعنى چه ؟ يعنى وقتى عناصر با يكديگر تركيب مىشوند ، در يكديگر تأثير مىكنند و از همديگر متأثر مىشوند ، اين مقدارى از اثر خودش را به او مىدهد و او مقدارى از اثر خودش را به اين مىدهد ، در نتيجه نوعى تعادل و توسط برقرار مىشود . فلان عنصر داراى طبيعت حارّ است ، عنصر ديگر طبيعت بارد دارد . در هنگام تركيب ، عنصر بارد از برودت خودش به او مىدهد و او را متبرد مىكند و حار هم بارد را متسخّن مىكند . در نتيجه مثل دو آب گرم و سردى كه چون به همديگر برسند اين از حرارتش به او مىدهد و آن از برودتش به اين مىدهد و آب ولرم به‌وجود مىآيد ، عناصر نيز وقتى با يكديگر تركيب شوند يك مزاج متوسط به‌وجود مىآيد . اصلًا مزاج به معناى كيفيت متوسطِ