مرتضى مطهرى
111
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
فصل چهارم صفات واجب الوجود مقدمه ترتيب استدلال پيرامون مسائل « الهيات بالمعنى الاخص » در كتابهاى فلاسفهاى چون بوعلى به اين صورت است كه : در مرتبهء اول ، منتهى شدن ممكنات به يك علت فاعلى اولى را اثبات مىكنند . به عبارت ديگر اول واجبالوجود را اثبات مىكنند ؛ يعنى اثبات مىشود كه هر ممكنالوجودى به واجبالوجود منتهى مىشود . اما مسائل ديگرى مثل اينكه آيا واجبالوجود واحد است يا كثير ، و اگر كثير است متناهى است يا غيرمتناهى ، در اينجا مطرح نمىشود . امكان دارد كه كسى ادعا كند ممكنات عالم بىنهايت است و هر ممكنى به واجبالوجودى منتهى مىشود ، يا بگويد انواع عالم نامتناهى است و هر نوعى به يك واجبالوجود منتهى مىشود . [ طرح اين مسائل ربطى به اثبات واجبالوجود ندارد و بعد از آن مطرح مىگردد . ] بعد از مرحلهء اثبات واجب در مقام اثبات وحدت آن برمىآيند و بيان مىكنند كه وجوب وجود با كثرت سازگار نيست . در اينجا ذكر اين مطلب مناسب است كه در مثل فلسفهء بوعلى [ اثبات وحدت بعد از اثبات واجبالوجود قرار دارد ] ولى در متن معارف اسلامى منطقى هست كه