جنبه‌هاى سه گانهء روحى و بدنى و خارجى پيوستگى كامل نسبت به يكديگر دارند . همه نسبت به هم ، هم علتند و هم معلول ؛ يعنى وجود هر دسته‌اى در فراهم شدن دستهء ديگر مؤثر است ، و نبود هر دسته در به دست نيامدن دستهء ديگر اثر مىبخشد . اين خود حساب مفصّلى دارد كه اكنون مجال بحث در آن نيست . آيا سعادت متغيّر است يا ثابت ؟ در خود سعادت از جنبهء ثبات و تغيّر جاى گفتگو نيست زيرا چنان كه گفته و خواهيم گفت سعادت از رسيدن انسان به كمالاتى كه در قوه دارد و از شكفته شدن و بارور شدن قوا و استعدادات بدنى و روحى او پيدا مىشود . در متن كتاب اشارات از طرف بوعلى ماهيّت « لذّت » تشريح خواهد شد و گفته خواهد شد كه لذت عبارت است از « انعكاس نفسانى نيل قوه‌اى از قوا به كمالى كه در استعداد دارد » و چون سعادت عبارت است از لذت همه جانبه و نيل همه جانبه به همهء كمالات به طورى كه حداكثر كمالات و حظوظ فطرى و طبيعى استيفا گردد ، پس بايد ديد آيا اين جهت در طول زمان متفاوت مىشود يا ثابت و يكنواخت است ؟ جاى ترديد نيست كه در اين جهت بشرهاى قرون گذشته با بشرهاى امروز تفاوتى ندارند . چنين نيست كه نوع كمالاتى كه آنها در استعداد داشته‌اند و كيفيّت لذتى كه از نيل به كمالات خود مىبرده‌اند با آنچه كه امروز بشر در استعداد دارد و با آنچه كه امروز احساس مىكند متفاوت باشد . اگر بخواهيم از جنبهء ثبات و تغيّر در مسألهء « سعادت » بحث كنيم بايد گفتگو را به عوامل سعادت بكشانيم . در عوامل سعادت است كه مىتوان گفت برخى چيزها در زمانى عامل سعادت و سبب تكامل بشر مىگردند و همانها در زمان ديگر عامل سعادت و موجب تكامل نيستند ، سهل است ، سبب شقاوت و موجب انحطاط و تأخّر مىباشند . مثلًا داشتن اسب و قاطر و نوكر و مهتر و داشتن منزل وسيع و اصطبل در گذشته از شرايط سعادت بود ؛ اما امروز كه وسائل مسافرت تغيير كرده و اوضاع اجتماعى عوض شده به هيچيك از آنها نيازى نيست ، اتومبيل شخصى يا كرايه جاى اسب و قاطر را گرفته ، مجهز بودن اجتماع از لحاظ وسائل زندگى جاى نوكر و كلفت را گرفته