مرتضى مطهرى

856

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

عددى است زيرا وحدت عددى عين كثرت عددى نيست چه ، نمىشود گفت يك فرد از انسان ده فرد است ، ولى وحدت كلّى با كثرت عددى جمع مىشود چنان كه مثلًا انسان ( يك ) نوع است و عين صدها هزار فرد است . و از همين جا فهميده مىشود كه هر وحدت ، وحدت عددى نيست بلكه وحدت عددى يكى از افراد وحدت مىباشد ؛ يعنى وحدت و بالمقابله كثرت ، اقسامى دارند . از بيان فوق نتيجه گرفته مىشود كه : ( 1 ) . دو صفت عمومى به نام « وحدت » و « كثرت » در خارج داريم . ( 2 ) . وحدت و كثرت اقسامى دارند . انقسامات وحدت و كثرت تقسيم 1 : وحدت و كثرت از راه نوع وجود مىشود منقسم شوند ، زيرا وجود شئ يا جزئى است و در خارج و يا كلى است و در ذهن ، و جزئى يا با ماده موجود است مانند يك يا چند درخت و يا بىماده مانند يك يا چند موجود مجرد ، و كلى نيز يا نوع است و يا جنس ( به اصطلاح منطق ) مانند يك نوع كه انسان بوده باشد و چند نوع كه انسان و درخت بيد بوده باشد و مانند يك يا چند جنس ( البته بايد كثرت در كليات با كثرت عددى اشتباه نشود . ما گاهى مىگوييم يك نوع ، دو نوع ، سه نوع ؛ ولى اين گويش به يك اعتبار عددى ذهنى متكى است و جز كثرتى است كه در كليات پيدا مىشود ، زيرا وحدت كلى اين است كه هر فرد از افراد كلى را پيش آن بياوريم عين آن است و ارتفاع اين مفهوم كه مفهوم كثرت كلى مىباشد جز كثرت عددى است ) . تقسيم 2 : واحد يا از اجزاى مختلفه مركّب است ، يعنى كثرتى از غير جهت وحدت دارد ، مانند يك نوزاد انسان ، و يا مركّب از كثرت نيست . احكام وحدت و كثرت خاصيت وحدت : وقتى كه چند چيز از جهت وجود در ذهن يا در خارج ، وحدت پذيرفته و يكى شدند « حمل » پديدار مىشود ( اين اوست - هو هويّت » چنان كه مىگوييم « انسان انسان است » ، « درخت سبز است » ( 1 . هر حمل موضوع مىخواهد 2 . هر حمل محمول مىخواهد 3 . محمول بايد تنها وصف و موضوع داراى ذات بوده باشد 4 . اجزاى حمل بيشتر از دو تا نمىشود ، مسائلى است كه در منطق به ثبوت رسيده ) و از همين جا روشن مىشود كه حمل با انقسام وحدت