مىدهند ، و در هر حال چه معقولات اوليه و چه معقولات ثانويه مسبوق به ادراكات جزئيهء حسيه‌اند . در اينجا كافى است كه گفتار صدر المتألهين را در شواهد الربوبيه و در اسفار گواه بياوريم : وى در اشراق نهم از شاهد اول از مشهد سوم كتاب شواهد الربوبيه مىگويد : « اولين چيزى كه از آثار محسوسات كه معقول بالقوه هستند و در خزانهء متخيله ( حافظه ) مجتمع هستند حادث مىشود بديهيات است و آن عبارت است از اوليات و تجربيات . . . » در مبحث عقل و معقول اسفار پس از آنكه عمل آلات حسيه را بيان مىكند و مىگويد « حواس به منزلهء جاسوسهاى مختلفى هستند كه از نواحى مختلف خبر مىآورند و نفس از طريق اين جاسوسها بهره‌مند مىشود » اينطور به گفتهء خود ادامه مىدهد : « سپس اين تصورات حسيه ، نفس را مستعد مىكند براى حاصل شدن بديهيات اوليهء تصوريه و بديهيات اوليهء تصديقيه . » در اينجا بى مناسبت نيست كه گفتار متكلم و مفسر معروف امام فخر رازى در تفسير كبير را نيز نقل كنيم . فخر رازى در جلد پنجم تفسير كبير در ذيل آيهء كريمهء « وَ اللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ » « 1 » ( آيهء 78 از سورهء نحل ) مىگويد : « نفس انسان در آغاز خلقت از جميع علوم و معارف خالى است و خداوند حواس را به او عنايت فرمود تا از اين راه علوم و معارف را استفاده كند . » وى از جملهء « لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً » استفاده مىكند كه نفس انسان در آغاز كودكى واجد هيچ معلومى نيست و از تعقيب اين جمله به جملهء « وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ