مرتضى مطهرى

194

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

« كانت سر دستهء مكتب آگنوستى سيسم « 1 » معتقد است كه به حقيقت مطلق نمىتوان رسيد يعنى يك « شئ بنفسه » قبول مىكند كه فكر قدرت تماس آن را ندارد . در كتاب موسوم به لودويك فويرباخ « 2 » به اين ادعا قوىترين جوابها داده شده است با اين بيان : تا مدتى كه مواد آلى فقط در بدن حيوانات و نباتات ساخته به وجود مىآمد مىتوانستيم آنها را « شئ بنفسه » بناميم ولى از موقعى كه شيمى آلى تمام اين مواد را يكى بعد از ديگرى مىسازد بايد آنها را « شئ براى ما » ناميد زيرا عمل فكر ما با آن شئ بنفسه تماس نموده است . » راستى بايد اذعان كرد كه ماديين اصلًا اطلاع ندارند كه در عالم علم و فلسفه چه مىگذرد . ماديين خيال مىكنند كه كانت و امثال او معتقدند كه در عمل هم نمىتوان از حواس استفاده نمود و بايد يكباره همهء حواس را كنار گذاشت . اينها نمىدانند كه كانت و غير كانت كه بين « شئ بنفسه » و « شئ براى ما » فرق مىگذارند از لحاظ نظرى است نه از لحاظ عملى . اساساً همهء فلاسفه كه وارد بحث ارزش معلومات شده‌اند نظر به جنبهء نظرى دارند نه به جنبهء عملى . مجموع آراء دانشمندان را دربارهء ارزش نظرى معلومات كه در اين مقدمه بيان شد مىتوان اينطور خلاصه كرد : * تمام ادراكات بشر بى حقيقت و جهان معلومات هيچ در هيچ است . سوفسطائيان قديم از قبيل پروتاگوراس و گرگياس ، و ايده آليستهاى جديد از قبيل بركلى و شوپنهاور